Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 134

Devanagari script

एवं कृत्वा नरो देवि कोटियात्राफलं लभेत् । ब्रह्मा विष्णुर्महादेवो ज्वलनो धनदस्तथा

Transliteration

evaṃ kṛtvā naro devi koṭiyātrāphalaṃ labhet | brahmā viṣṇurmahādevo jvalano dhanadastathā

Translation

یوں کرنے سے، اے دیوی، انسان کو کروڑ یاتراؤں کا پھل حاصل ہوتا ہے۔ برہما، وِشنو، مہادیو، جَولن (اگنی) اور اسی طرح دھنَد (کُبیر) وغیرہ…

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक) ‘thus/in this manner’

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; nominative

• देवि: O देवी
• देवि: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• कोटियात्राफलम्: the merit/result of a crore of pilgrimages
• कोटियात्राफलम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘कोटि-यात्रायाः फलम्’ = ‘fruit of a crore of pilgrimages’

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘would/should obtain’

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘महान् देवः’

• ज्वलनः: Agni (fire)
• ज्वलनः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: ज्वलन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘fire’ (Agni)

• धनदः: Dhanada (Kubera)
• धनदः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक/कृदन्त-प्रत्ययार्थ ‘giver’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘धनं ददाति’ = ‘giver of wealth’ (Kubera)

• तथा: also, likewise
• तथा: Samuccaya (conjunctive adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/प्रकारवाचक) ‘also/likewise’

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetramāhātmya dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arkasthala

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as devi)

Visual Art Cues

Scene: A radiant tableau: the devotee completes the Arkasthala sip-rite while, in a visionary overlay, Brahmā, Viṣṇu, Mahādeva, Agni, and Kubera appear as cosmic witnesses, signifying the rite’s immense fruit.

Characters & Entities

• Brahmā
• Viṣṇu
• Mahādeva (Śiva)
• Jvalana (Agni)
• Dhanada (Kubera)
• Prabhāsa-kṣetra (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A single properly performed rite at a powerful tīrtha can equal vast pilgrimage merit, emphasizing quality of dharma over quantity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, specifically the Arkasthala-centered observance described in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

The preceding Sun-facing Arkasthala procedure is declared to yield koṭiyātrāphala (the fruit of countless pilgrimages).