Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

सिताब्जवदनां हृष्टां दृष्ट्वाऽहं त्वां महाप्रभाम् । दग्धकामतरोः कन्दकंदलीमिव निःसृताम् । महार्हशयनस्थां त्वां तदा कामितवानहम्

Transliteration

sitābjavadanāṃ hṛṣṭāṃ dṛṣṭvā'haṃ tvāṃ mahāprabhām | dagdhakāmataroḥ kandakaṃdalīmiva niḥsṛtām | mahārhaśayanasthāṃ tvāṃ tadā kāmitavānaham

Translation

اے مہاپربھا! جب میں نے تمہیں شاداں، سفید کنول چہرہ اور نہایت درخشاں دیکھا—گویا جلے ہوئے کامدھینو درخت سے نکلی نرم کونپل—اور تمہیں عالی شان بستر پر آرام کرتے پایا، تو اسی وقت میں نے تمہاری آرزو کی۔

Word by Word

• सिताब्जवदनाम्: (you) whose face is like a white lotus
• सिताब्जवदनाम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सित + अब्ज + वदन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय (सितम् अब्जम् इव वदनं यस्याः)

• हृष्टाम्: delighted
• हृष्टाम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘त्वाम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having seen)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया (2nd), एकवचन

• महाप्रभाम्: of great radiance
• महाप्रभाम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा + प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (महती प्रभा यस्याः)

• दग्धकामतरोः: of the burnt wish-fulfilling tree
• दग्धकामतरोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दग्ध + कामतरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय (दग्धः कामतरुः)

• कन्दकन्दलीम्: a sprout/cluster of shoots
• कन्दकन्दलीम्: Upamana (Object in simile/उपमान-सम्बद्ध)
• Type: Noun
• Root: कन्द + कन्दली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (कन्द-रूपा कन्दली)

• इव: like
• इव: Upamana-marker (Simile marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमार्थक (particle of comparison)

• निःसृताम्: emerged / come forth
• निःसृताम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निः + सृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘त्वाम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• महार्हशयनस्थाम्: lying on a very precious bed
• महार्हशयनस्थाम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महार्ह + शयन + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (महार्हे शयने स्थिता)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया (2nd), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (then)

• कामितवान्: desired / loved
• कामितवान्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: काम् (धातु) + क्तवतुँ (कृदन्त)
• Form: क्तवतुँ-प्रत्ययान्त भूतपूर्वकृदन्त (perfect/past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विधेयम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī addressed directly; broader frame typically to a ṛṣi/audience in Skanda Purāṇa

Visual Art Cues

Scene: A radiant Devī, lotus-faced and joyful, reclines on a splendid couch; the speaker beholds her as a fresh shoot emerging from a scorched wish-fulfilling tree—beauty arising from ruin—within an aura of Prabhāsa’s sanctity.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī (Pārvatī)
• Kāma-taru (wish-fulfilling tree)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine beauty and radiance are depicted as spiritually potent—drawing consciousness toward union and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Prabhāsa-kṣetra; this verse is part of the mythic narration supporting its māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative-poetic description.