Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 130

Devanagari script

इह लोके तु सौभाग्यं धनं धान्यं वराः स्त्रियः । भवंति विविधास्तेषां यैर्यात्रा तत्र वै कृता

Transliteration

iha loke tu saubhāgyaṃ dhanaṃ dhānyaṃ varāḥ striyaḥ | bhavaṃti vividhāsteṣāṃ yairyātrā tatra vai kṛtā

Translation

اسی دنیا میں وہ لوگ خوش بختی پاتے ہیں—دولت، غلہ اور بہترین شریکِ حیات—بہت سی صورتوں میں؛ جنہوں نے وہاں کی یاترا انجام دی ہے۔

Word by Word

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• सौभाग्यम्: good fortune
• सौभाग्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• धनम्: wealth
• धनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धान्यम्: grain
• धान्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वराः: excellent
• वराः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• भवन्ति: arise/come to be
• भवन्ति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• विविधाः: various
• विविधाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (agreeing with implied ‘भोगाः/फलानि’ or with listed subjects collectively)

• तेषाम्: of those (people)
• तेषाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• यैः: by whom
• यैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• यात्रा: pilgrimage/journey
• यात्रा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• कृता: done/performed
• कृता: Kriyā (Predicate within relative clause/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यात्रा’विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa Māhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims returning from Prabhāsa with signs of auspiciousness: granaries full, merchants prospering, families celebrating marriages; the kṣetra’s temple spires and coastal horizon behind.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra (implied)
• Yātrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage undertaken with faith brings tangible well-being in life, reflecting the dharmic harmony of sacred travel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the ‘there’ (tatra) whose yātrā is praised in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertake the yātrā (pilgrimage) to Prabhāsa; it is said to yield prosperity and good fortune.