Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 129

Devanagari script

इदमुद्यापनं देवि सावित्र्यास्तु व्रतस्य च । सर्वपातकशुद्ध्यर्थं कार्यं देवि नरैः सदा । अकामतः कामतो वा पापं नश्यति तत्क्षणात्

Transliteration

idamudyāpanaṃ devi sāvitryāstu vratasya ca | sarvapātakaśuddhyarthaṃ kāryaṃ devi naraiḥ sadā | akāmataḥ kāmato vā pāpaṃ naśyati tatkṣaṇāt

Translation

اے دیوی! یہ ساوتری کے ورت کا اُدیापन (اختتامی رسم) ہے۔ تمام گناہوں کی پاکیزگی کے لیے، اے دیوی، لوگوں کو اسے ہمیشہ انجام دینا چاہیے۔ خواہ بے خواہش ہو یا خواہش کے ساتھ، گناہ اسی لمحے مٹ جاتا ہے۔

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• उद्यापनम्: concluding rite (udyāpana)
• उद्यापनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उद्यापन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• सावित्र्याः: of Sāvitrī
• सावित्र्याः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• व्रतस्य: of the vow
• व्रतस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक (conjunction)

• सर्वपातकशुद्ध्यर्थम्: for the purpose of purification from all sins
• सर्वपातकशुद्ध्यर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सर्व-पातक-शुद्धि-अर्थ (प्रातिपदिक; घटकाः: सर्व + पातक + शुद्धि + अर्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थक (for the purpose of)

• कार्यम्: should be done
• कार्यम्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: कर्तव्यता-वाचक कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (to be done)

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• नरैः: by men
• नरैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्तृकरणभावे (by men)

• सदा: always
• सदा: Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• अकामतः: unwillingly/without desire
• अकामतः: Kriyā-viśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अकामतस् (अव्यय; प्रातिपदिक-आधारित तसिल्)
• Form: तसिलन्त-अव्यय (ablatival adverb): ‘अकाम’ + तस्; प्रकारवाचक (whether unwillingly)

• कामतः: willingly/with desire
• कामतः: Kriyā-viśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कामतस् (अव्यय; तसिल्)
• Form: तसिलन्त-अव्यय: ‘काम’ + तस्; प्रकारवाचक (willingly)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• नश्यति: perishes/is destroyed
• नश्यति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• तत्क्षणात्: immediately/from that moment
• तत्क्षणात्: Apādāna (Point of separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तत्-क्षण (प्रातिपदिक; घटकाः: तत् + क्षण)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; काल-अपादान (from that very moment)

Speaker

Skanda (deduced; addressing a Devi within the narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāvitrīsthālaka (in Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A devotee completes Sāvitrī-vrata udyāpana at a sanctified spot in Prabhāsa: offerings arranged, a small altar, fruits and lamps, with the sea-breeze and pilgrims nearby; the Goddess invoked as witness to instant purification.

Characters & Entities

• Devī
• Sāvitrī
• Vrata
• Udyāpana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Completing a vow properly (udyāpana) carries great purificatory power and seals the spiritual intent of the vrata.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is embedded in Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, linking vrata practice to the sanctity of Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform the udyāpana (concluding rite) of the Sāvitrī-vrata regularly; it is said to cleanse all sins instantly.