Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 45

Devanagari script

फलानि तु समादाय प्रयाता ब्रह्मणोऽन्तिकम् । आढकीश्चैव निष्पावान्राजमाषांस्तथाऽपराः

Transliteration

phalāni tu samādāya prayātā brahmaṇo'ntikam | āḍhakīścaiva niṣpāvānrājamāṣāṃstathā'parāḥ

Translation

پھل لے کر وہ برہما کے حضور روانہ ہوئیں۔ کچھ آڈھکی کی دالیں، کچھ نِشپاوا کی پھلیاں، اور کچھ راجماش (عمدہ قسم کی بین) بھی لے گئیں۔

Word by Word

• फलानि: fruits
• फलानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तु: but/indeed
• तु: Avadhāraṇa/Contrast
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक-निपात (but/indeed)

• समादाय: having taken
• समादाय: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + दा (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (absolutive/gerund); (having taken)

• प्रयाताः: went forth
• प्रयाताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (they went)

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अन्तिकम्: near (to the presence)
• अन्तिकम्: Gati/Karma (Goal as object)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (अन्तिकम् = near vicinity)

• आढकीः: āḍhakī beans (a pulse)
• आढकीः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आढकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• एव: indeed/also
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• निष्पावान्: niṣpāva beans (a pulse)
• निष्पावान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निष्पाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (पाठे निष्पावान् → निष्पावान्/निष्पावान्; वस्तुतः निष्पावान् = निष्पावान्-शब्दस्य द्वितीया बहुवचनः निष्पावान्)

• राजमाषान्: rājamāṣa beans (a pulse)
• राजमाषान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजमाष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारयः (राजा इव माषः)

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha/Avadhāraṇa (linking/also)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• अपराः: others (women)
• अपराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī attendants carry baskets of fruits and sacks/bowls of pulses and beans, walking in orderly lines toward Brahmā’s abode; the scene emphasizes abundance, simplicity, and service.

Characters & Entities

• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In tīrthas, generosity through basic sustenance—fruits and pulses—is treated as a sacred act supporting dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa) within the Prabhāsakṣetra Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied anna/naivedya preparation: bringing fruits and legumes for offering or distribution, aligning with dāna and hospitality.