Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

वसन्ते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः । श्वेतवर्णश्च वर्षासु पांडुः शरदि भास्करः

Transliteration

vasante kapilaḥ sūryo grīṣme kāñcanasaprabhaḥ | śvetavarṇaśca varṣāsu pāṃḍuḥ śaradi bhāskaraḥ

Translation

بہار میں سورج کپیل رنگ کا ہوتا ہے؛ گرمیوں میں وہ سنہری تابش سے چمکتا ہے۔ برسات میں وہ سفید رنگ میں دکھائی دیتا ہے، اور خزاں میں بھاسکر زردی مائل روشن نظر آتا ہے۔

Word by Word

• वसन्ते: in spring
• वसन्ते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वसन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; कालाधिकरण

• कपिलः: tawny, brownish
• कपिलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सूर्यस्य)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ग्रीष्मे: in summer
• ग्रीष्मे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ग्रीष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण

• काञ्चनसप्रभः: having golden-like radiance
• काञ्चनसप्रभः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक) + स (अव्यय/उपमानार्थक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘काञ्चन-स-प्रभ’ = ‘काञ्चनसदृशी प्रभा यस्य’ (उपमान-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत् प्रयोग)

• श्वेतवर्णः: white-colored
• श्वेतवर्णः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘श्वेत-वर्ण’ = ‘श्वेतः वर्णः यस्य’ (कर्मधारय, विशेषण)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक)

• वर्षासु: in the rainy season(s)
• वर्षासु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; कालाधिकरण

• पाण्डुः: pale, whitish
• पाण्डुः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाण्डु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (भास्करस्य)

• शरदि: in autumn
• शरदि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण

• भास्करः: the Sun (Bhāskara)
• भास्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूर्यपर्याय

Speaker

Skanda (deduced, descriptive stuti in Prabhāsa Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience of sages/devotees (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A six-panel seasonal mandala around Sūrya: spring tawny, summer golden, monsoon white, autumn pale-bright—each with corresponding sky, flora, and light quality; Prabhāsa shoreline/temple silhouettes in the distance.

Characters & Entities

• Sūrya
• Bhāskara
• Vasanta
• Grīṣma
• Varṣā
• Śarad

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The deity is experienced through time and nature; Sūrya’s seasonal manifestations reveal cosmic rhythm worthy of contemplation and worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra contextually, through continued praise of Bhāskara worship central to this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse provides contemplative description (stuti) of the Sun’s seasonal appearances.