Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

दृढं जितेन्द्रियो भूत्वा निर्भयो ध्यानसंयु तः । तस्यैव जायते सिद्धिर्या काचिद्भूतले स्थिता

dṛḍhaṃ jitendriyo bhūtvā nirbhayo dhyānasaṃyu taḥ | tasyaiva jāyate siddhiryā kācidbhūtale sthitā

جو شخص ثابت قدم، حواس پر قابو پانے والا، بے خوف اور دھیان میں یکسو ہو جائے، وہ زمین پر حاصل ہونے والی ہر سِدھی یقیناً پا لیتا ہے۔

दृढम्firmly
दृढम्:
Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण; firmly)
जितेन्द्रियःone who has conquered the senses
जितेन्द्रियः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय (प्रातिपदिक) = जित + इन्द्रिय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास (जितानि इन्द्रियाणि यस्य सः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) → भूत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having become)
निर्भयःfearless
निर्भयः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्भय (प्रातिपदिक) = निः + भय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यः)
ध्यानसंयुतःendowed with meditation
ध्यानसंयुतः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्यानसंयुत (प्रातिपदिक) = ध्यान + संयुत
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समास (ध्यानेन संयुतः)
तस्यfor him; of him
तस्य:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
एवindeed; only
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण)
जायतेarises; is born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
सिद्धिःsuccess; attainment
सिद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
याwhich
या:
Visheshya (Correlative/विशेष्य)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
काचित्some; any
काचित्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम (some/any)
भूतलेon the earth
भूतले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक) = भू + तल
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भूः तलम्)
स्थिताpresent; existing
स्थिता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सिद्धिः)

Narratorial voice within the Māhātmya (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Aghora/Śaṅkara worship context)

Type: kshetra

Scene: A solitary sādhaka in the Prabhāsa shrine precinct at night, seated in meditation, fearless and composed; the liṅga’s aura steady, the environment quiet and charged.

B
Bhūtanātheśvara (implied)
Ś
Śiva (implied)

FAQs

Inner discipline—sense-mastery, fearlessness, and meditation—is presented as the foundation for genuine spiritual attainment.

Prabhāsa-kṣetra, in the Bhūtanātheśvara Māhātmya setting.

Not a specific ritual act here; it prescribes yogic-ethical preparation: steadiness, control of senses, fearlessness, and meditation.