Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तत्र कृष्णचतुर्द्दश्यां रात्रौ संपूज्य शंकरम् । दक्षिणां दिशमाश्रित्य अघोरं पूजयेत्तु यः

Transliteration

tatra kṛṣṇacaturddaśyāṃ rātrau saṃpūjya śaṃkaram | dakṣiṇāṃ diśamāśritya aghoraṃ pūjayettu yaḥ

Translation

وہاں کرشن چتردشی کی رات شَنکر کی باقاعدہ پوجا کرکے، جو شخص جنوب کی سمت رُخ کر کے اَگھور (شیو کے روپ) کی پوجا کرے، وہ مطلوبہ پھل پاتا ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय

• कृष्णचतुर्दश्याम्: on the dark fortnight’s fourteenth (tithi)
• कृष्णचतुर्दश्याम्: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्णचतुर्दशी (प्रातिपदिक) = कृष्ण + चतुर्दशी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारय-समास (कृष्णपक्षस्य चतुर्दशी)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु) → संपूज्य (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having worshipped)

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• दक्षिणाम्: southern
• दक्षिणाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (दिशम्)

• दिशम्: direction
• दिशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• आश्रित्य: having turned to; resorting to
• आश्रित्य: Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + श्रि (धातु) → आश्रित्य (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having resorted to/turning to)

• अघोरम्: Aghora (a form/name of Śiva)
• अघोरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अघोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; शिवस्य नाम

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तु: indeed; then
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis/contrast)

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

Speaker

Narratorial voice within the Māhātmya (contextual Purāṇic narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Bhūtanātheśvara context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A midnight shrine at Prabhāsa: devotees after worshipping Śaṅkara turn to face south and worship Aghora; lamps flicker, shadows deepen, the liṅga radiates a fierce-calm aura.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• Aghora

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Focused devotion to Śiva at an auspicious tithi and with prescribed discipline is portrayed as a direct means to attain sacred results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, specifically the Bhūtanātheśvara context within the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Night worship of Śaṅkara on Kṛṣṇa-caturdaśī, including worship of Aghora while facing the southern direction.