Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

एतस्मिन्नंतरे देवि भारतं क्षेत्रमुत्तमम् । कृतं त्रेता द्वापरं च तिष्यं युगचतुष्टयम्

etasminnaṃtare devi bhārataṃ kṣetramuttamam | kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca tiṣyaṃ yugacatuṣṭayam

اس وسعت کے اندر، اے دیوی، بھارت سب سے اعلیٰ مقدس کھیتر ہے۔ یہاں چار یگ گنے جاتے ہیں—کرت، تریتا، دواپر اور تِشیہ (کلی)۔

etasminin this
etasmin:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsakaliṅga, Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular); sarvanāma (pronoun)
antarein the interval/within
antare:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
deviO Goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Sambodhana vibhakti (Vocative), Ekavacana (Singular)
bhāratamBhārata (India)
bhāratam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
kṣetramregion/field
kṣetram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); apposition to bhāratam
uttamamexcellent/supreme
uttamam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti, Ekavacana; viśeṣaṇa of kṣetram/bhāratam
kṛtamKṛta (age)
kṛtam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormBhūta-kṛdanta (past passive participle), Napumsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; here naming ‘Kṛta (yuga)’
tretāTretā (age)
tretā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); yuga-name
dvāparamDvāpara (age)
dvāparam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvāpara (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti, Ekavacana; yuga-name
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
tiṣyamTiṣya (Kali age)
tiṣyam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottiṣya (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti, Ekavacana; yuga-name (Kali)
yuga-catuṣṭayamthe set of four yugas
yuga-catuṣṭayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक) + catuṣṭaya (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti, Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa ‘of yugas’

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Bhārata-kṣetra (as sacred field)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Īśvara declares Bhārata the best kṣetra and enumerates the four yugas; a symbolic wheel of time (yuga-cakra) appears behind the landscape of Bhārata, indicating cyclical ages.

B
Bhārata
K
Kṛta-yuga
T
Tretā-yuga
D
Dvāpara-yuga
T
Tiṣya (Kali)
D
Devī

FAQs

Bhārata is upheld as the prime arena where yuga-dharma unfolds and where spiritual striving has decisive karmic consequence.

The verse praises Bhārata as a whole; in the chapter’s frame, this elevates the importance of tīrthas within Bhārata such as Prabhāsa.

None; it is doctrinal/cosmological (yuga classification).