अत्रैवैषा युगावस्था चतुर्वर्णश्च वै जनः । चत्वारि त्रीणि च द्वे च तथैवैक शरच्छतम्
atraivaiṣā yugāvasthā caturvarṇaśca vai janaḥ | catvāri trīṇi ca dve ca tathaivaika śaracchatam
یہیں یُگوں کی یہ ترتیب و حالت ہے اور یہیں انسان چار ورنوں میں منقسم ہیں۔ یُگوں کی مدت بالترتیب چار، تین، دو اور ایک—یعنی سو سو خزاں کے دور (شرَد شتک) کے پیمانے سے بیان ہوئی ہے۔
Īśvara (Śiva)
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra
Type: kshetra
Listener: Devī (addressed as ‘devi’)
Scene: A sacred narrator in Prabhāsa explains the four yugas as descending measures (4-3-2-1), with a cosmic wheel of time behind, and the four varṇas arranged in orderly quadrants, all anchored to a luminous coastal kṣetra.
Time (yugas) and society (varṇas) are portrayed as dharmic structures within which human life is to be lived responsibly.
No specific tīrtha; the verse sets the dharmic-cosmological background for the Prabhāsa-kṣetra glorification.
None; it states yuga and social-order concepts.