Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

स्वयं तु लिंगं देवेश तिष्ठेन्मन्वंतरांतरम् । कपालेश्वरनाम्ना त्वमस्मिन्स्थाने स्थितिं कुरु

Transliteration

svayaṃ tu liṃgaṃ deveśa tiṣṭhenmanvaṃtarāṃtaram | kapāleśvaranāmnā tvamasminsthāne sthitiṃ kuru

Translation

اے دیوتاؤں کے دیویش! تیرا خود ظہور لِنگ منونتروں کے درمیانی ادوار تک یہاں قائم رہے۔ ‘کپالیشور’ کے نام سے اس مقام پر اپنی دائمی حضوری قائم فرما۔

Word by Word

• स्वयम्: by itself / of itself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वयम्-शब्दः; क्रियाविशेषण (indeclinable: oneself)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वय-अव्यय (particle: but/indeed)

• लिङ्गम्: the liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• देवेश: O lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—देवानाम् ईशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तिष्ठेत्: may remain / should stand
• तिष्ठेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• मन्वन्तर-अन्तरम्: through successive manvantaras
• मन्वन्तर-अन्तरम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मन्वन्तर + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययवत्; अर्थः—मन्वन्तरान्तरं (from one manvantara to another)

• कपालेश्वरनाम्ना: by the name ‘Kapāleśvara’
• कपालेश्वरनाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कपालेश्वर-नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; समासः—कपालेश्वर इति नाम (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• स्थाने: place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• स्थितिम्: abode / residence
• स्थितिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• कुरु: make / establish
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

Speaker

Brāhmaṇas/Ṛṣis

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapāleśvara (liṅga) at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (implied)

Visual Art Cues

Scene: A self-manifest liṅga rises from the earth at Prabhāsa; devotees and sages request Mahādeva to remain through manvantara-intervals; the liṅga is named Kapāleśvara, with ocean-breeze and coastal light.

Characters & Entities

• Deveśa (Śiva)
• Svayaṃbhū Liṅga
• Kapāleśvara
• Manvantara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is made enduring by the deity’s established presence, offering an ever-available refuge across ages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapāleśvara-sthāna in Prabhāsakṣetra, featuring a self-manifest liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

The request is for permanent installation/abidance (sthiti) of the liṅga; it implies ongoing worship at the site.