Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

नमो जगत्प्रतिष्ठाय जगद्धात्रे नमोऽस्तु ते । देवदेव नमस्यामि सूर्यं त्रैलोक्यदीपकम्

Transliteration

namo jagatpratiṣṭhāya jagaddhātre namo'stu te | devadeva namasyāmi sūryaṃ trailokyadīpakam

Translation

اے کائنات کی بنیاد! آپ کو نمسکار؛ اے جگت کے دھارک! آپ کو نمسکار۔ اے دیوتاؤں کے دیوتا! میں تینوں لوکوں کو روشن کرنے والے سورج کو پرنام کرتا ہوں۔

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• जगत्प्रतिष्ठाय: to the foundation of the world
• जगत्प्रतिष्ठाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जगत्-प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक; जगत् + प्रतिष्ठा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (जगतः प्रतिष्ठा)

• जगद्धात्रे: to the sustainer of the world
• जगद्धात्रे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जगत्-धातृ (प्रातिपदिक; जगत् + धातृ)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (जगतः धाता)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• देवदेव: O god of gods
• देवदेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव-देव (प्रातिपदिक; देव + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; कर्मधारयः (देवानां देवः)

• नमस्यामि: I bow to
• नमस्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• त्रैलोक्यदीपकम्: illuminer of the three worlds
• त्रैलोक्यदीपकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य-दीपक (प्रातिपदिक; त्रैलोक्य + दीपक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सूर्य-विशेषण) (त्रैलोक्यस्य दीपकः)

Speaker

Sāmba

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūrya

Visual Art Cues

Scene: Sāmba’s stuti intensifies: he bows to Sūrya as the universe’s foundation and sustainer; the sun’s rays are shown as threads holding the worlds.

Characters & Entities

• Sāmba
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recognize the deity as cosmic support and sustainer; reverence aligns the devotee with dharma and order (ṛta).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the narrative locus, where Sāmba offers praise to Sūrya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse centers on namaskāra and stotra (devotional salutation), without detailing a separate vow or donation.