Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

सांब उवाच । नमस्त्रैलोक्यदीपाय नमस्ते तिमिरापह । नमः पंकजनाथाय नमः कुमुदशत्रवे

Transliteration

sāṃba uvāca | namastrailokyadīpāya namaste timirāpaha | namaḥ paṃkajanāthāya namaḥ kumudaśatrave

Translation

سامب نے کہا: اے تینوں لوکوں کے چراغ! آپ کو نمسکار؛ اے تاریکی کو دور کرنے والے! آپ کو نمسکار۔ اے کنول کے ناتھ! آپ کو نمسکار؛ اے کُمُد (رات کے کنول) کے دشمن! آپ کو نمسکار۔

Word by Word

• सांबः: Sāmba
• सांबः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सांब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय (निपातवत्); नमस्कारार्थक पदम्; सामान्यतः चतुर्थी-सम्बन्धः (to/for)

• त्रैलोक्यदीपाय: to the lamp of the three worlds
• त्रैलोक्यदीपाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य-दीप (प्रातिपदिक; त्रैलोक्य + दीप)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य दीपः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• तिमिरापह: O remover of darkness
• तिमिरापह: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तिमिर-अपह (प्रातिपदिक; तिमिर + अपह)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; तत्पुरुषः (तिमिरस्य अपहः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• पंकजनाथाय: to the lord of lotuses
• पंकजनाथाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पंकज-नाथ (प्रातिपदिक; पंकज + नाथ)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (पंकजानां नाथः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• कुमुदशत्रवे: to the enemy of the kumuda (night-lotus)
• कुमुदशत्रवे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कुमुद-शत्रु (प्रातिपदिक; कुमुद + शत्रु)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (कुमुदस्य शत्रुः) सूर्यनाम

Speaker

Sāmba

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūrya

Visual Art Cues

Scene: Sāmba stands with folded hands, addressing Sūrya as the lamp of three worlds; lotus blooms open in sunlight while night-lotuses close, dramatizing ‘kumuda-śatru’.

Characters & Entities

• Sāmba
• Sūrya (Āditya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine light (Sūrya) is praised as the remover of inner and outer darkness; devotion begins with humility and clear epithets of the deity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsa), within the Prabhāsakṣetramāhātmya section.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the act emphasized is stuti (praise) of Sūrya.