Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

अर्बुदे गौतमी यात्रा सिंहस्थे च बृहस्पतौ । अमायां सोमवारेण द्विषड्गोदावरीफलम्

Transliteration

arbude gautamī yātrā siṃhasthe ca bṛhaspatau | amāyāṃ somavāreṇa dviṣaḍgodāvarīphalam

Translation

اَربُد میں، جب بُرہسپتی سِنگھ راشی میں ہو (سِمھستھ)، گَوتَمی (گوداوری) کی یاترا—اگر پیر کے دن آنے والی اماوس کے روز کی جائے—تو گوداوری میں چھ بار اشنان کے پھل کے برابر پُنّیہ دیتی ہے۔

Word by Word

• अर्बुदे: at Arbuda (Mount Abu)
• अर्बुदे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• गौतमी: (the) Gautamī (related to Gautamī/Godāvarī)
• गौतमी: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गौतमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of यात्रा)

• यात्रा: pilgrimage
• यात्रा: Karta (कर्ता) / topic-nominative
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• सिंहस्थे: when (Jupiter) is in Leo
• सिंहस्थे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सिंहस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (सिंहे स्थितः = when (Jupiter) is in Leo)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• बृहस्पतौ: in/at Jupiter (i.e., when Jupiter is positioned)
• बृहस्पतौ: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन

• अमायाम्: on the new-moon day
• अमायाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन

• सोमवारेण: on Monday
• सोमवारेण: Karaṇa (करण) / Sahakāri (instrumental circumstance)
• Type: Noun
• Root: सोमवार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; तत्पुरुषः (सोमस्य वारः)

• द्विषट्: eight (lit. two-and-six)
• द्विषट्: Saṅkhyā-viśeṣaṇa (संख्या-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या) + षट् (संख्या)
• Form: संख्यावाचक; अव्ययवत्/प्रातिपदिकरूपेण; द्वन्द्वः (2 and 6 → 8)

• गोदावरीफलम्: the fruit (merit) of (bathing/pilgrimage at) the Godāvarī
• गोदावरीफलम्: Kriyā-viṣaya (predicate)
• Type: Noun
• Root: गोदावरी (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गोदावर्याः फलम्)

Speaker

Pulastya (deduced from immediate next adhyāya opening; continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautamī (Godāvarī) — Siṃhastha context; referenced within Arbuda discourse

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: A king

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at a riverbank under an auspicious sky-mark: Jupiter symbolically enthroned in Leo; a Monday amāvāsyā night/dawn atmosphere with lamps, priests guiding snāna, and banners marking Siṃhastha.

Characters & Entities

• Arbuda
• Gautamī (Godāvarī)
• Bṛhaspati (Jupiter)
• Siṃha (Leo)
• Amāvasyā
• Somavāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (Simhastha, Amāvasyā, Somavāra) intensifies the merit of tīrtha-yātrā and snāna when performed with faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gautamī—identified with the Godāvarī—within the Arbuda (Mount Abu) tīrtha context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertake the Gautamī pilgrimage on Amāvasyā that coincides with Monday during Simhastha (Jupiter in Leo) for multiplied merit.