Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

गंगोवाच । अपि दौर्भाग्ययुक्ताऽहं भार्या जाताऽस्मि शूलिनः । तस्मादेकं दिनं देहि क्रीडनार्थमनेन तु

gaṃgovāca | api daurbhāgyayuktā'haṃ bhāryā jātā'smi śūlinaḥ | tasmādekaṃ dinaṃ dehi krīḍanārthamanena tu

گنگا نے کہا: اگرچہ میں بدبختی سے نشان زدہ ہوں، پھر بھی میں شُول دھاری پروردگار کی بیوی بنی ہوں۔ اس لیے مجھے بس ایک دن عطا کر، تاکہ میں اُس کے ساتھ کِھیل سکوں۔

गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक (even/also)
दौर्भाग्ययुक्ताendowed with misfortune
दौर्भाग्ययुक्ता:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदौर्भाग्य + युक्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (दौर्भाग्येन युक्ता); ‘युक्त’ = क्त-कृदन्त (√युज्)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
भार्याwife
भार्या:
Karta/Predicate (Subject complement)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जाताhave become
जाता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) / जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (become)
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
शूलिनःof the trident-bearer (Shiva)
शूलिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘दिनम्’ इति विशेषण
दिनम्day
दिनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देहिgive
देहि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्रीडनार्थम्for playing, for sport
क्रीडनार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootक्रीडन + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (क्रीडनस्य अर्थः = for the purpose of play)
अनेनwith this (one)
अनेन:
Sahakari/Karana (With this/Instrumental association)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

Gaṅgā

Tirtha: Śiva-kuṇḍa / Śivagaṅgā (contextual)

Type: kund

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: Gaṅgā, personified as a radiant river-goddess, speaks with humility, requesting a single day to sport with the trident-bearing Śiva.

G
Gaṅgā
Ś
Śiva (Śūlin)

FAQs

Even divine beings express humility; sacred narratives frame devotion and intimacy with Śiva as a source of auspiciousness.

The context leads into the glorification of Śivagaṅgā-kuṇḍa, a tīrtha described in the Arbudakhaṇḍa.

No direct ritual is prescribed in this verse; it sets up the tīrtha’s origin narrative.