Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 139
Devanagari script
ध्वजं चिच्छेद चैकेन ततोऽन्येन हृदि क्षतः । स गात्रविद्धो व्यथितो ध्वजयष्टिं समाश्रितः
Transliteration
dhvajaṃ ciccheda caikena tato'nyena hṛdi kṣataḥ | sa gātraviddho vyathito dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ
Translation
ایک تیر سے اس نے اس کا پرچم کاٹ گرایا، اور دوسرے سے اس کے دل کو زخمی کر دیا۔ اعضاء کے چھلنی ہونے اور درد سے بے حال ہو کر اس نے پرچم کے ڈنڈے کا سہارا لیا۔
Word by Word
ध्वजम्banner/standard
ध्वजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चिच्छेदcut (off)
चिच्छेद:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एकेनwith one (arrow)
एकेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (शरेण इत्यध्याहारः)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तर-कालवाचक
अन्येनwith another (arrow)
अन्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (शरेण इत्यध्याहारः)
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
क्षतःwounded
क्षतः:
Visheshya (Predicate adjective/विशेष्य-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (कृदन्त-प्रायः: √क्षद्/क्षत् ‘to wound’ से निष्पन्न)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गात्रविद्धःpierced in the limbs
गात्रविद्धः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगात्र (प्रातिपदिक) + विद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक, √व्यध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः (गात्रे विद्धः)
व्यथितःpained, distressed
व्यथितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यथित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √व्यथ्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
ध्वजयष्टिम्the flagstaff
ध्वजयष्टिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक) + यष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ध्वजस्य यष्टिः)
समाश्रितःhaving taken refuge/leaning on
समाश्रितः:
Karta (Agent as participle/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + आ + श्रि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आत्मनेपद-प्रयोगार्थः
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: King (rājan)
Visual Art Cues
Scene: An arrow slices the enemy banner; a second arrow strikes his chest/heart. The wounded warrior, limbs pierced, leans and clutches the banner-pole for support as it tilts.
Characters & Entities
D
DevīD
Dānava (implied)D
Dhvaja (banner)FAQs
The ‘banner’ of ego and conquest falls first; inner injury follows when pride confronts dharma.
No specific tīrtha is referenced in this verse.
None.