Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 140
Devanagari script
मूर्छया सहितो राजन्किंचित्कालमधोमुखः । ततः स चेतनो भूत्वा मुमोच निशिताञ्छरान्
Transliteration
mūrchayā sahito rājankiṃcitkālamadhomukhaḥ | tataḥ sa cetano bhūtvā mumoca niśitāñcharān
Translation
اے راجن! بے ہوشی کے سبب وہ کچھ دیر تک اوندھے منہ پڑا رہا۔ پھر ہوش میں آنے پر اس نے تیز دھار تیر برسائے۔
Word by Word
मूर्छयाwith fainting / in a swoon
मूर्छया:
Sahakari/Hetu (Accompaniment/Cause nuance)
TypeNoun
Rootमूर्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सहितःaccompanied (by)
सहितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √सह्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; मूर्छया इति सह तृतीया-योगः
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
किंचित्a little
किंचित्:
Visheshana (Quantifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम-नपुंसक)
Formअव्यय; परिमाणवाचक (a little/somewhat)
कालम्time (for a while)
कालम्:
Kriya-visheshana (Duration/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाणे द्वितीया (accusative of duration)
अधोमुखःface-down, with face lowered
अधोमुखः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (अधः मुखं यस्य/अधोमुखः)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तर-कालवाचक
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चेतनःconscious
चेतनः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचेतन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया
मुमोचreleased, shot
मुमोच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
निशितान्sharp, whetted
निशितान्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिशित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √शा/शि ‘to sharpen’)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; शरान् इति विशेषणम्; क्त-प्रत्ययान्त
शरान्arrows
शरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
Speaker
Narrator (addressing a King as listener within the frame-story)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: King (rājan)
Visual Art Cues
Scene: The wounded foe lies face-down in a brief faint; then he lifts himself, eyes blazing, and releases a volley of sharp arrows back toward the goddess.
Characters & Entities
K
King (rājan, listener)D
Dānava (implied)FAQs
Even after setbacks, the forces of adharma may rally; vigilance and steadfastness in dharma remain necessary.
None; this verse continues the combat narration within Arbuda-khaṇḍa.
None.