Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

स वा ऊर्ध्वगतिः क्षिप्रं क्षणान्नेष्यत्यसंशयः । लीलया सर्वकृत्येषु तं विदित्वाऽहमागतः

Transliteration

sa vā ūrdhvagatiḥ kṣipraṃ kṣaṇānneṣyatyasaṃśayaḥ | līlayā sarvakṛtyeṣu taṃ viditvā'hamāgataḥ

Translation

وہ اوپر کی سمت نہایت تیز رفتاری سے چلنے والا ہے؛ بے شک ایک ہی لمحے میں انہیں لے جائے گا۔ ہر کام میں اس کی لیلا کی مانند آسان کامیابی جان کر ہی میں (مشورہ دینے) آیا ہوں۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• वा: indeed/also
• वा: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (particle of alternative/emphasis)

• ऊर्ध्वगतिः: one whose course is upward / upward-going (one)
• ऊर्ध्वगतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ध्व + गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/उपपद-तत्पुरुष (ऊर्ध्वा गति: upward movement)

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• क्षणात्: from/within a moment
• क्षणात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• नेष्यति: will lead/send
• नेष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन

• असंशयः: without doubt
• असंशयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• लीलया: playfully; with ease
• लीलया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लीला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• सर्वकृत्येषु: in all matters/duties
• सर्वकृत्येषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; कर्मधारय (all duties/affairs)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• विदित्वा: having known
• विदित्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), ‘having known’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आगतः: (have) come
• आगतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (used predicatively: ‘have come’)

Speaker

Vasiṣṭha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (contextual)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: The addressed mountain/assembly (implied)

Visual Art Cues

Scene: Arbuda/Nandivardhana poised to lift or guide mountains upward; clouds part as the sky-route opens; Vasiṣṭha arrives as advisor, confident and composed.

Characters & Entities

• Arbuda
• Vasiṣṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma requires action, the Purāṇas portray providential capability—aid appears swift and effortless when aligned with righteous purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the Arbuda-khaṇḍa sacred setting; no single tīrtha is named in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it emphasizes capability and certainty of success.