Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 84

Devanagari script

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्व परिपृच्छसि । श्रीमातासंभवं पुण्यं पादुकाभ्यां च भूमिप

Transliteration

etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tva paripṛcchasi | śrīmātāsaṃbhavaṃ puṇyaṃ pādukābhyāṃ ca bhūmipa

Translation

اے زمین کے پالنے والے راجا! جو کچھ تم نے مجھ سے پوچھا تھا وہ سب میں نے تمہیں بیان کر دیا—شری ماتا سے پیدا ہونے والی پُنّیہ اور مقدس پادُکاؤں کے بارے میں بھی۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma/Pratijna (This as topic/object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th), एकवचन; सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (एतत् इति)

• आख्यातम्: told/explained
• आख्यातम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘has been told’

• यत्: which/that (which)
• यत्: Karma (Object of asking/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• परिपृच्छसि: ask (in detail)
• परिपृच्छसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + प्रच्छ् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• श्रीमातासंभवम्: born of Śrī-mother (Lakṣmī)
• श्रीमातासंभवम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्री + माता + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (पुण्यम् इति); समासः—श्रियाः मातुः सम्भवम् / श्रीमातृसम्भवम्

• पुण्यम्: merit, sacred matter
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पादुकाभ्याम्: by/with the two sandals
• पादुकाभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पादुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• भूमिप: O king
• भूमिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूमिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—भूमेः पः (राजा)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīmātā-pādukā (as a sacred focus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (bhūmipa / nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A sage (Pulastya contextually) seated in āśrama posture addressing a king; between them, a small shrine or symbolic pādukā on a pedestal, indicating the topic’s sanctity and closure.

Characters & Entities

• Pulastya
• Devī (Śrī-mātā)
• Pādukā
• Bhūmipa (King)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Listening with faith to tīrtha-māhātmya and understanding its divine source is itself a dharmic act that ripens into puṇya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda (Mount Abu), via the merit connected to the Devī and the pādukās established there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devout listening) and inquiry into māhātmya; no separate ritual is directly stated.