Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsa khaṃḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe yamatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری اسکند مہاپُران کی اکیاسی ہزار شلوکوں والی سنہتا میں، ساتویں پربھاس کھنڈ کے تیسرے اربُد کھنڈ میں ‘یم تیرتھ کی مہاتمیہ کا بیان’ نامی اٹھارہواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उपसंहार-निपात (quotative/closing particle)

• श्रीस्कांदे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (‘श्रीमान् स्कन्दः’ इति/‘श्री-स्कन्द’ नामधेय)

• महापुराणे: in the great Purāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (‘महच्च तत् पुराणम्’)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: (in) the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)

• संहितायाम्: in the saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (ordinal used adjectivally)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभासस्य खण्डः)

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (ordinal)

• अर्बुदखण्डे: in the Arbuda section
• अर्बुदखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद + खण्ड (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्बुदस्य खण्डः)

• यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: the description of the glory of Yama-tīrtha
• यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Title/कर्ता-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: यम + तीर्थ + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (यमतीर्थस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: निपात (indeclinable: ‘named/called’)

• अष्टादशः: eighteenth
• अष्टादशः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टादश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु (संख्यावाचक-समासः)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Colophon (textual closure)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: यमतीर्थ

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: a scribe completes the chapter title ‘Yamatīrtha-māhātmya’ with decorative flourishes; in the background, a faint vignette of the tīrtha waters and pilgrims.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa-khaṇḍa
• Arbuda-khaṇḍa
• Yama-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It functions as a textual marker, formally naming the māhātmya and closing the chapter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yama Tīrtha, explicitly named in the chapter title.

What ritualistic prescription is mentioned?

None—this is a colophon summarizing the chapter’s subject and placement.