Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

तस्मिन्नेव नरः सम्यक्छ्राद्धकृत्यं समाचरेत् । आकल्पं पितरस्तस्य स्वर्गे तिष्ठंति पार्थिव

Transliteration

tasminneva naraḥ samyakchrāddhakṛtyaṃ samācaret | ākalpaṃ pitarastasya svarge tiṣṭhaṃti pārthiva

Translation

اسی مقام پر آدمی کو شاستری طریقے سے شرادھ کے کرم ادا کرنے چاہییں؛ اے بادشاہ، اس کے پِتر ایک کَلپ تک سورگ میں قائم رہتے ہیں۔

Word by Word

• तस्मिन्: in that (place/time)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• श्राद्धकृत्यम्: the śrāddha rite/duty
• श्राद्धकृत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध + कृत्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्राद्धस्य कृत्यम्)

• समाचरेत्: should perform
• समाचरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/Potential), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• आकल्पम्: until the end of a kalpa
• आकल्पम्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + कल्प (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषणम् (adverbial accusative: ‘up to the end of a kalpa’)

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Plural)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• तिष्ठन्ति: remain/stand
• तिष्ठन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• पार्थिव: O king
• पार्थिव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice; within Pulastya’s discourse to a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: यमतीर्थ

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: पार्थिव (king)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim performs śrāddha beside the sacred water: piṇḍas on darbha, tarpaṇa with cupped hands; in the celestial plane, ancestors sit peacefully in svarga, receiving offerings as light.

Characters & Entities

• Śrāddha
• Pitṛs (ancestors)
• Svarga
• Yama-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is also service to lineage: performing Pitṛ rites at a powerful tīrtha yields enduring benefit to ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yama Tīrtha, presented as especially efficacious for Pitṛ-related rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform śrāddha-kṛtya (ancestral offerings/rites) properly at the tīrtha.