Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

तस्यानंतरमेवाशु दुर्भिक्षं संभविष्यति । अनावृष्टिश्च भविता रौद्रा द्वादश वार्षिकी । यया संपत्स्यते सर्वं भूतलं गतमानवम्

tasyānaṃtaramevāśu durbhikṣaṃ saṃbhaviṣyati | anāvṛṣṭiśca bhavitā raudrā dvādaśa vārṣikī | yayā saṃpatsyate sarvaṃ bhūtalaṃ gatamānavam

اس کے فوراً بعد ہولناک قحط برپا ہوگا؛ بارہ برس تک سخت خشک سالی رہے گی، جس سے ساری زمین مصیبت میں مبتلا ہوگی اور لوگ تباہی کو پہنچیں گے۔

tasyaof that / after that
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
anantaramimmediately after
anantaram:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanantara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
evaindeed
eva:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphasis)
āśuquickly
āśu:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formशीघ्रार्थक-अव्यय (adverb)
durbhikṣamfamine
durbhikṣam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdurbhikṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
saṃbhaviṣyatiwill occur
saṃbhaviṣyati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः सम्-
anāvṛṣṭiḥdrought (no rain)
anāvṛṣṭiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanāvṛṣṭi (प्रातिपदिक: an+āvṛṣṭi)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
bhavitāwill be
bhavitā:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formभवितृ-प्रत्ययान्त (periphrastic future agent noun used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थे ‘भविष्यति’
raudrāfierce/terrible
raudrā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootraudra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (anāvṛṣṭiḥ इत्यस्य)
dvādaśatwelve
dvādaśa:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषणम्; (vārṣikī इत्यस्य) ‘twelve’
vārṣikīlasting years (annual), i.e., for years
vārṣikī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvārṣikī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (anāvṛṣṭiḥ इत्यस्य)
yayāby which
yayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे ‘यया’ = by which (drought)
saṃpatsyatewill befall/come upon
saṃpatsyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpad (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः सम्-; अर्थे ‘प्राप्स्यते/भविष्यति’ (will come to befall)
sarvamentire
sarvam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (bhūtalam इत्यस्य)
bhūtalamthe earth’s surface
bhūtalam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhūtala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
gata-mānavamdevoid of people / with people gone
gata-mānavam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootgata+mānava (प्रातिपदिक; gata=√gam-kta)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (bhūtalam इत्यस्य)

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Listener: Ṛṣis

Scene: Parched earth with cracked ground, withered crops, empty wells; people thin and distressed; a harsh sun overhead; the mood anticipates a turn toward sacred refuge.

A
Anāvṛṣṭi (drought)
D
Durbhikṣa (famine)

FAQs

Collective suffering is portrayed as a grave turning of fate/omen, calling for dharmic remedies, restraint, and sacred recourse in the narrative that follows.

Not a new site; it sets the crisis within the ongoing Adhyāya 96 tīrtha narrative, preparing for the tīrtha-centered resolution.

None in this verse; it predicts drought and famine, which typically prompt tīrtha, dāna, and devotional remedies in Purāṇic frameworks.