Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

यद्वत्कर्पूरजं गन्धं समग्रं त्वं हि वक्ष्यसि । अमेध्यसंभवं तद्वन्मम वाक्यादसंशयम्

Transliteration

yadvatkarpūrajaṃ gandhaṃ samagraṃ tvaṃ hi vakṣyasi | amedhyasaṃbhavaṃ tadvanmama vākyādasaṃśayam

Translation

جس طرح تم کافور سے پیدا ہونے والی خوشبو کو پورے طور پر اپنے اندر رکھتے ہو، اسی طرح—میرے کلام کے مطابق، بے شک—ناپاکی سے اٹھنے والی بدبو بھی تم پر آئے گی۔

Word by Word

• यद्वत्: just as
• यद्वत्: Sambandha (Correlation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद्वत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानार्थक-सम्बन्धसूचक (correlative/comparative: 'just as')

• कर्पूरजम्: camphor-born
• कर्पूरजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कर्पूर + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कर्पूरात् जातम् = born of camphor)

• गन्धम्: fragrance
• गन्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• समग्रम्: entire, complete
• समग्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (गन्धम्)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्य), प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• हि: indeed
• हि: Prayojaka (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/indeed)

• वक्ष्यसि: you will say
• वक्ष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• अमेध्यसंभवम्: arising from impurity
• अमेध्यसंभवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अमेध्य + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अमेध्यात् संभवः = arising from impure matter)

• तद्वत्: likewise
• तद्वत्: Sambandha (Correlation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद्वत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानार्थक (likewise/so)

• मम: my
• मम: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• वाक्यात्: from (my) statement
• वाक्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; अव्ययार्थे द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative: 'without doubt')

Speaker

Purāri (Śiva) (reported speech referenced by Vāyu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāga-bila

Type: cave

Visual Art Cues

Scene: A messenger or minor deity is warned: like camphor’s scent, the stench of impurity will cling; the setting hints at a dark cave-mouth (bila) with serpentine symbolism.

Characters & Entities

• Śiva (Purāri)
• Vāyu
• Camphor (karpūra)
• Amedhya (impurity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The same cosmic function can transmit both purity and impurity; dharma emphasizes guarding sacredness to avoid spiritual contamination.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the Hāṭakeśvara-kṣetra narrative by explaining why the wind’s role becomes morally charged there.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the implication supports śauca (cleanliness) and reverence around liṅga and tīrtha.