Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं चन्द्रमाहात्म्यमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ candramāhātmyamuttamam | paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ cāpi sarvapātakanāśanam

Translation

یوں میں نے تمہیں چندر دیو کا یہ اعلیٰ ماہاتمیہ پوری طرح سنا دیا۔ جو اسے پڑھتے ہیں اور جو اسے سنتے ہیں، اُن کے لیے یہ تمام پاپوں کا ناس کرنے والا ہے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्ये कर्म/विषय (this account)

• वः: to you (all)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-बहुवचन-रूप (Genitive/Dative plural enclitic); अत्र चतुर्थी (to you) अधिकं युक्तम्

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (एतत्)

• आख्यातम्: narrated/told
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मया) आख्यातम् (has been narrated)

• चन्द्रमाहात्म्यम्: the glory of Candra
• चन्द्रमाहात्म्यम्: Apposition/Visheya (विषय-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चन्द्रस्य माहात्म्यम्)

• उत्तमम्: excellent/supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (चन्द्रमाहात्म्यम्)

• पठताम्: of those who recite/read
• पठताम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पठ् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Genitive plural): 'of those who read'

• शृण्वताम्: of those who listen
• शृण्वताम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्रु (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; षष्ठी, बहुवचन: 'of those who listen'

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Pratijna/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: सर्व + पातक + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वेषां पातकानां नाशनम्)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candra-māhātmya (textual tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis and subsequent audience

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator concludes the Candra-māhātmya; listeners sit in a forest āśrama, hands folded, as the words themselves are depicted as luminous syllables dissolving darkness (sins).

Characters & Entities

• Candra (Soma)
• Candramāhātmya
• Pāṭha (recitation)
• Śravaṇa (hearing)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (hearing) and pāṭha (recitation) of a māhātmya are themselves purifying acts that remove pāpa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Candra/Soma shrine tradition within the Hāṭakeśvara-kṣetra narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reciting and listening to the Candramāhātmya is recommended as a sin-destroying practice.