Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 87

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहत्म्ये सोमप्रासादमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhenāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhatmye somaprāsādamāhātmyavarṇanaṃnāma saptāśītitamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری سکند مہاپُران کی ایکاشیتی ساہسری سنہتا کے اندر، ششم ناگر کھنڈ کے ہاٹکیشور کھیتر ماہاتمیہ میں ‘سوم کے پرساد کی عظمت کی توصیف’ نامی ستاسیواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Textual marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उपसंहारसूचक-अव्यय (quotative/end marker)

• श्रीस्कांदे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् स्कन्दः/स्कन्दसम्बन्धि)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (collection)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• षष्ठे: in the sixth
• षष्ठे: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)

• नागरखण्डे: in the Nāgara-khaṇḍa section
• नागरखण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नागर + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (नागर-सम्बन्धि खण्डः)

• हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Hāṭakeśvara sacred field
• हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हाटकेश्वर + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (हाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• सोमप्रासादमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the glory of Soma’s temple
• सोमप्रासादमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम + प्रासाद + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (सोमप्रासादस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable used as 'named/called')

• सप्ताशीतितमः: eighty-seventh
• सप्ताशीतितमः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्ताशीति + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal) '87th'

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narratorial colophon (textual closure formula)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra; Soma-prāsāda

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: scribes and reciters conclude the chapter, marking ‘Soma-prāsāda-māhātmya’ and ‘Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya’ with decorative flourishes.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Ekāśītisāhasrī Saṃhitā
• Nāgara-khaṇḍa
• Hāṭakeśvara-kṣetra
• Somaprāsāda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; its function is to authenticate and label the māhātmya section rather than teach doctrine directly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara-kṣetra, specifically the Soma-prāsāda māhātmya within it.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it serves as chapter identification and textual cataloging.