Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

न च मंदं न चाकाशे संस्थितां स्वर्धुनीं हरिः । स्वपन्पश्यति कृष्णांगीं नित्यं नारीं धृतायुधाम्

na ca maṃdaṃ na cākāśe saṃsthitāṃ svardhunīṃ hariḥ | svapanpaśyati kṛṣṇāṃgīṃ nityaṃ nārīṃ dhṛtāyudhām

اس نے نہ چاند دیکھا، نہ آسمان میں ٹھہری ہوئی سوَردھنی گنگا؛ اور نیند میں وہ برابر ایک سیاہ اندام، ہتھیار تھامے عورت کو دیکھتا رہا۔

nanot
na:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
mandamslow (thing); slowly
mandam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootmanda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणरूपेण (अर्थः ‘मन्दम्/धीरेण’—क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः)
nanot
na:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
ākāśein the sky
ākāśe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
saṃsthitāmsituated; standing
saṃsthitām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃ-sthā (धातु) + ta (कृत्-प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), ‘स्थित’ = situated
svardhunīmthe celestial river (Svardhunī)
svardhunīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsvardhunī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘स्वर्धुनी’ = आकाशगङ्गा/मन्दाकिनी (celestial river)
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
svapanwhile sleeping
svapan:
Karta (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsvap (धातु) + śatṛ (कृत्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (शतृ), ‘स्वपन्’ = sleeping
paśyatisees
paśyati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
kṛṣṇāṃgīmdark-limbed
kṛṣṇāṃgīm:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक) + aṅgī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (कृष्णानि अङ्गानि यस्याः/कृष्ण-अङ्गी = dark-limbed)
nityamalways
nityam:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत्; नित्यं = always
nārīma woman
nārīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
dhṛtāyudhāmbearing weapons
dhṛtāyudhām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhṛta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (धृतानि आयुधानि यस्याः = weapon-bearing)

Narrator (contextual, within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Type: kshetra

Scene: The sky lacks the Moon; the celestial Gaṅgā (Milky Way) is not visible. In sleep, Indra repeatedly sees a dark-bodied woman, armed, approaching—an embodied omen of calamity.

C
Candra (Moon)
S
Svardhunī (celestial Gaṅgā)
W
Weapon-bearing dark woman (ominous dream figure)

FAQs

Purāṇas treat disrupted celestial vision and fearful dreams as moral-cosmic warnings—signals to abandon arrogance and seek righteous guidance.

The verse does not name a tīrtha; it contributes to the narrative setting within the Tīrthamāhātmya.

None explicitly; it reports celestial omissions and a recurring ominous dream.