Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

शिरोहीनां तथा छायां गगने भास्करद्वयम् । अरुंधतीं ध्रुवं चैव न च विष्णुपदानि सः

śirohīnāṃ tathā chāyāṃ gagane bhāskaradvayam | aruṃdhatīṃ dhruvaṃ caiva na ca viṣṇupadāni saḥ

اس نے بے سر سایہ اور آسمان میں دو سورج دیکھے؛ نہ ارُندھتی دکھائی دی، نہ دھرو، اور نہ ہی وِشنو کے قدموں کے نشان۔

śirohīnām(those) headless (ones)
śirohīnām:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootśiras (प्रातिपदिक) + hīna (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (śiras-hīna = शिरोहीन ‘headless’), ‘शिरोहीनाः’ इत्यस्य कर्मपदम्
tathāalso; likewise
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अनुक्रमसूचक-अर्थे ‘तथा = and also/likewise’
chāyāmshadow
chāyām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootchāyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
gaganein the sky
gagane:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootgagana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
bhāskara-dvayamtwo suns
bhāskara-dvayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक) + dvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—द्विगु (द्वौ भास्करौ = two suns)
aruṃdhatīmArundhatī (star)
aruṃdhatīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootaruṃdhatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
dhruvamDhruva (Pole Star)
dhruvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (ध्रुव-तारा)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
evaindeed; just
eva:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (‘indeed/just’)
nanot
na:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
viṣṇu-padāniViṣṇu’s steps/footprints
viṣṇu-padāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (viṣṇoḥ padāni = Viṣṇu’s steps/footprints)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

Narrator (contextual, within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Type: kshetra

Scene: Indra gazes upward: a headless shadow moves unnaturally; two suns blaze in a washed-out sky; the familiar guiding stars—Arundhatī and Dhruva—are absent; even Viṣṇu’s sacred footprints/marks cannot be perceived, suggesting a veiling of auspiciousness.

B
Bhāskara (Sun)
A
Arundhatī
D
Dhruva
V
Viṣṇu

FAQs

When cosmic order appears disturbed in Purāṇic storytelling, it reflects a disturbance in dharma and foretells consequences for pride and wrongdoing.

No specific tīrtha is identified in this verse; it describes ominous celestial signs within the chapter.

None; it enumerates celestial and symbolic inauspicious signs.