Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13
Devanagari script
ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाद्दक्षः प्राचेतसोऽभवत् । शतानि पञ्च कन्यानां तस्य जातानि च द्विजाः
Transliteration
brahmaṇo dakṣiṇāṃguṣṭhāddakṣaḥ prācetaso'bhavat | śatāni pañca kanyānāṃ tasya jātāni ca dvijāḥ
Translation
برہما کے دائیں انگوٹھے سے دکش پرچیتس پیدا ہوا؛ اور اے دو بار جنم لینے والے رشیو! اس کے پانچ سو بیٹیاں پیدا ہوئیں۔
Word by Word
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
दक्षिणाङ्गुष्ठात्from the right thumb
दक्षिणाङ्गुष्ठात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootदक्षिण + अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (दक्षिणः अङ्गुष्ठः)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्राचेतसःson/descendant of Pracetas
प्राचेतसः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राचेतस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (epithet)
अभवत्was born / came to be
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
शतानिhundreds
शतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Quantifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (अव्यय/संख्याशब्द)
Formअव्ययवत् संख्यावाचक (indeclinable numeral)
कन्यानाम्of daughters
कन्यानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
तस्यof him (Dakṣa)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
जातानिwere born
जातानि:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootजात (कृदन्त; √जन्)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विधेय (predicative)
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
द्विजाःO twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बोधनार्थे अपि प्रयुज्यते (addressing the twice-born)
Speaker
Sūta
Skanda Dialogue
Listener: Dvijāḥ / Ṛṣayaḥ
Visual Art Cues
Scene: A cosmic tableau: Brahmā as progenitor, from whose right thumb Dakṣa arises; then a symbolic procession of many daughters (five hundred) as a lineage motif.
Characters & Entities
S
SūtaB
BrahmāD
Dakṣa (Prācetasa)D
Dwijas (sages)FAQs
Purāṇic dharma roots sacred events in cosmic genealogy to show continuity of divine order.
Not directly; the verse supplies genealogical background supporting the tīrtha narrative.
None; it is genealogical narration.