Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

दृश्यन्ते ये नरा लोके कुष्ठव्याधिसमाकुलाः । सुवर्णहरणं सर्वैस्तैः कृतं पापकर्मभिः

Transliteration

dṛśyante ye narā loke kuṣṭhavyādhisamākulāḥ | suvarṇaharaṇaṃ sarvaistaiḥ kṛtaṃ pāpakarmabhiḥ

Translation

دنیا میں جو لوگ کوڑھ کی بیماری میں مبتلا دکھائی دیتے ہیں، ایسے سب گنہگاروں نے سونے کی چوری کا گناہ کیا ہوتا ہے۔

Word by Word

• दृश्यन्ते: are seen
• दृश्यन्ते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• ये: who/which
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; relative pronoun qualifying नराः

• नराः: men/people
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; passive subject

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (locative)

• कुष्ठव्याधिसमाकुलाः: afflicted with leprosy-disease
• कुष्ठव्याधिसमाकुलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुष्ठ-व्याधि-समाकुल (प्रातिपदिक); कुष्ठ + व्याधि + समाकुल
• Form: बहुपद-तत्पुरुष (कुष्ठव्याधिना समाकुलाः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नराः इति विशेषण

• सुवर्णहरणम्: stealing of gold
• सुवर्णहरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण-हरण (प्रातिपदिक); सुवर्ण + हरण
• Form: तत्पुरुष-समास, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as object of कृतम् (done)

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; agent in passive ‘by all’

• तैः: by them
• तैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; refers to those men; agent in passive

• कृतम्: done/committed
• कृतम्: Kriya (Passive predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त, भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; passive predicate with सुवर्णहरणम्

• पापकर्मभिः: by sinful acts
• पापकर्मभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पाप-कर्मन् (प्रातिपदिक); पाप + कर्मन्
• Form: कर्मधारय-समास (पापं कर्म), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; means/association ‘through sinful deeds’

Speaker

Sahasrāṃśu (Sūrya, the Sun-god)

Visual Art Cues

Scene: A didactic panorama: several figures afflicted with leprosy appear in the world; above or beside them, symbolic imagery of stolen gold indicates the karmic cause, while a compassionate sage/deity gestures in instruction.

Characters & Entities

• Sahasrāṃśu
• kuṣṭha (leprosy)
• suvarṇa-haraṇa (gold theft)
• pāpa-karma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic ethic links wrongdoing to suffering, urging self-restraint and repentance rather than repeating harmful acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the tīrtha-mahātmya frame by showing how sacred practice remedies karmic disease; the site name is not specified in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it functions as a deterrent teaching (niṣedha) against suvarṇa-haraṇa.