Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

प्रक्षिपध्वं द्रुतं गत्वा तस्यां रक्तमिदं महत् । पापस्यास्य सपत्नस्य ममादेशादसंशयम्

Transliteration

prakṣipadhvaṃ drutaṃ gatvā tasyāṃ raktamidaṃ mahat | pāpasyāsya sapatnasya mamādeśādasaṃśayam

Translation

جلدی جاؤ اور میرے حکم سے اس گنہگار دشمن کا یہ بہت سارا خون اس گڑھے میں ڈال دو، اس میں کوئی شک نہیں۔

Word by Word

• प्रक्षिपध्वम्: throw (you all)
• प्रक्षिपध्वम्: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्र-

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-द्वितीया; अर्थे ‘quickly’

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/absolutive)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having gone’

• तस्याम्: in that (pit)
• तस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• रक्तम्: blood
• रक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण ‘this’ (qualifying रक्तम्)

• महत्: great, large
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण ‘great/large’ (qualifying रक्तम्)

• पापस्य: of the sinful
• पापस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; विशेषण ‘sinful’ (qualifying सपत्नस्य)

• अस्य: of this (man)
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• सपत्नस्य: of the rival/enemy
• सपत्नस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सपत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• आदेशात्: from/according to (my) command
• आदेशात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन; अर्थे ‘by/according to (my) command’

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-द्वितीया; अर्थे ‘without doubt’

Speaker

Rāma (Paraśurāma)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (garta)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The rishi commands a group to hurry and pour the collected blood into the water-filled pit within Hāṭakeśvara-kṣetra; the scene focuses on urgency, procession, and the pit as ritual endpoint.

Characters & Entities

• Hāṭakeśvara-kṣetra (implied)
• gartā (pit, implied)
• pitṛ-tarpaṇa context (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Purāṇic storytelling, actions are bound to ritual purpose; command and duty are framed as instruments within a tīrtha’s sacral economy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The command relates to the pit located in Hāṭakeśvara-kṣetra described in the preceding verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A specific procedural instruction: carry and deposit the collected substance into the designated pit used for pitṛ-related rites.