Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

सूत उवाच । तेन कोपवशात्कर्म प्रतिज्ञां परिरक्षता । तत्कृतं तर्पिता येन पितरो रुधिरेण ते

Transliteration

sūta uvāca | tena kopavaśātkarma pratijñāṃ parirakṣatā | tatkṛtaṃ tarpitā yena pitaro rudhireṇa te

Translation

سوتا نے کہا: وہ غضب کے زیرِ اثر اور اپنی پرتیجنا کی حفاظت کے لیے اس عمل کو کر بیٹھا—جس کے ذریعے وہ پتر خون سے سیراب ہوئے۔

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• कोप-वशात्: due to being under anger’s control
• कोप-वशात्: Hetu (Cause/Reason/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कोप + वश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कोपस्य वशः)

• कर्म: the act
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रतिज्ञाम्: a vow/promise
• प्रतिज्ञाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परिरक्षता: while protecting/maintaining
• परिरक्षता: Karana (Agent-in-participle/करण)
• Type: Adjective
• Root: परि + रक्ष् (धातु) → परिरक्षत् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), तृतीया, एकवचन; पुंलिङ्ग; ‘रक्षन्’

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कृतम्’

• तर्पिताः: were satisfied
• तर्पिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तृप् (धातु) → तर्पित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि—‘संतुष्टाः’

• येन: by which/whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• रुधिरेण: with blood
• रुधिरेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇa sages

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates; behind him a vivid flashback: Paraśurāma, eyes blazing with wrath, holding an axe, making a grim vow; shadowy pitṛ figures appear, ‘satisfied’ in a symbolic, unsettling way.

Characters & Entities

• Sūta
• Pitṛs
• Pratijñā (vow)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vows and intense emotions can drive extraordinary actions; Purāṇic narratives often explain apparent anomalies through motive (vow, wrath, duty).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmahrada remains the narrative setting, giving sacred memory to the event described.

What ritualistic prescription is mentioned?

None as a general rule; the verse explains a specific exceptional act tied to a vow.