Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

तस्मात्त्वं धर्मसर्वस्वं संक्षेपान्मम कीर्तय । सत्संगमफलं येन मम संजायतेऽखिलम्

Transliteration

tasmāttvaṃ dharmasarvasvaṃ saṃkṣepānmama kīrtaya | satsaṃgamaphalaṃ yena mama saṃjāyate'khilam

Translation

پس آپ مہربانی فرما کر مجھے مختصر طور پر دھرم کا سارا جوہر بیان کیجیے، تاکہ میرے لیے ست سنگت (سَت سنگ) کا پورا پھل ہر طرح سے ظاہر ہو جائے۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययीभाववत् प्रयोगः; तद्-शब्दस्य पञ्चमी-एकवचनरूपम्, हेत्वर्थे (therefore)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• धर्मसर्वस्वम्: the whole essence of dharma
• धर्मसर्वस्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म + सर्वस्व (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य सर्वस्वम्)

• संक्षेपात्: in brief
• संक्षेपात्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: संक्षेप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे (briefly)

• मम: to me / for me
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• कीर्तय: tell, proclaim
• कीर्तय: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (कीर्त्/कीर्तय् धातु, णिजन्त)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; parasmaipada; causative stem (to cause to be known)

• सत्संगमफलम्: the fruit of holy company
• सत्संगमफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्संग + फल (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सत्संगस्य फलम्)

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; relative pronoun

• मम: for me
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• संजायते: arises, comes about
• संजायते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• अखिलम्: entire, complete
• अखिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (फलम्/वस्तु)

Speaker

Vyāghra (the tiger) (deduced from immediate dialogue context; next verse explicitly marks Vyāghra speaking)

Visual Art Cues

Scene: The seeker, earnest and focused, requests a brief statement of dharma’s essence; the teacher’s calm gaze indicates readiness to deliver a compact yuga-appropriate teaching.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seek the essence of Dharma that makes saintly association truly transformative, producing complete spiritual benefit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse introduces a teaching request within the Tīrthamāhātmya; the specific shrine is identified in subsequent verses as a powerful Liṅga established by Bāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed here; it is a request for concise dharmic instruction.