Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

नष्टस्मृतिस्ततस्तूर्णं दृष्ट्वा जंतून्पुरःस्थितान् । जघानोच्चाटितोन्यैश्च प्रविवेश महावनम्

naṣṭasmṛtistatastūrṇaṃ dṛṣṭvā jaṃtūnpuraḥsthitān | jaghānoccāṭitonyaiśca praviveśa mahāvanam

پھر یادداشت کھو بیٹھا، سامنے کھڑے جانداروں کو دیکھ کر وہ فوراً جھپٹ پڑا؛ دوسروں نے اسے ہٹا کر بھگا دیا تو وہ گھنے بڑے جنگل میں داخل ہو گیا۔

नष्ट-स्मृतिःone whose memory was lost
नष्ट-स्मृतिः:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त; √नश्) + स्मृति (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: ‘नष्टा स्मृतिः यस्य सः’, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nom. sg.)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (काल/क्रमवाचक: then, thereafter)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण: quickly)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive): having seen
जन्तून्creatures, beings
जन्तून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Acc. pl.)
पुरः-स्थितान्standing in front
पुरः-स्थितान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरः (अव्यय) + स्थित (कृदन्त; √स्था)
Formअव्ययीभाव-समास: ‘पुरः स्थिताः’ = standing in front; भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; जन्तून् इति विशेषणम्
जघानstruck, killed
जघान:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट्-लकार (परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.)
उच्चाटितःdriven off, agitated
उच्चाटितः:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद्-चाट् (धातु) → उच्चाटित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उच्चाटितः’ = driven away/expelled, agitated
अन्यैःby others
अन्यैः:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Instr. pl.)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय: and)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.)
महा-वनम्great forest
महा-वनम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: ‘महच्च तत् वनम्’, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Acc. sg.)

Narrator (contextual, unspecified in snippet)

Type: kshetra

Scene: A tiger with the aura of a fallen king, eyes clouded by forgetfulness, lunges at nearby animals; villagers/forest-dwellers drive it away with sticks and shouts; the tiger retreats into dense forest, foreshadowing the destined sacred discovery.

R
Rājā (as tiger)
M
Mahāvana
J
Jantus

FAQs

Under the weight of adharma’s consequence, discernment collapses; suffering becomes the catalyst that turns one back toward liberation.

This verse depicts the cursed condition; the tīrtha focus remains the forthcoming liṅga-darśana that ends the curse.

None; it is narrative description of the curse’s lived effects.