Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

निघ्नंतो वा शपंतो वा वदंतो वापि निष्ठुरम् । पूजनीयाः सदा विप्रा दिव्यांल्लोकानभीप्सुभिः

Transliteration

nighnaṃto vā śapaṃto vā vadaṃto vāpi niṣṭhuram | pūjanīyāḥ sadā viprā divyāṃllokānabhīpsubhiḥ

Translation

خواہ وہ ماریں، یا بددعا دیں، یا سخت کلامی کریں، پھر بھی جو لوگ الٰہی عوالم کے طالب ہیں اُنہیں وِپروں (برہمنوں) کی ہمیشہ تعظیم کرنی چاہیے۔

Word by Word

• निघ्नन्तः: killing (even if they are)
• निघ्नन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि+हन् (धातु) → निघ्नत् (शतृ)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; ‘killing’ (as doers)

• वा: or
• वा: Sambandha-bodhaka (Connector/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle ‘or’)

• शपन्तः: cursing (even if they are)
• शपन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु) → शपत् (शतृ)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘cursing’

• वा: or
• वा: Sambandha-bodhaka (Connector/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात

• वदन्तः: speaking (even if they are)
• वदन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु) → वदत् (शतृ)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘speaking’

• वा: or
• वा: Sambandha-bodhaka (Connector/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात

• अपि: even
• अपि: Sambandha-bodhaka (Connector/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (particle: ‘even/also’)

• निष्ठुरम्: harshly
• निष्ठुरम्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: निष्ठुर (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverbial accusative neuter singular) = ‘harshly’

• पूजनीयाः: worthy of worship
• पूजनीयाः: Pradhana-visheshana (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) → पूजनीय (तव्यत्/अनीयर्)
• Form: कृत्यप्रत्ययान्त (अनीयर्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/विधेय), बहुवचन; predicate ‘worthy of worship’

• सदा: always
• सदा: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always)

• विप्राः: Brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• दिव्यान्: divine
• दिव्यान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; qualifies ‘लोकान्’

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• अभीप्सुभिः: by those who desire
• अभीप्सुभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अभि+आप्/ईप्स् (धातु) → अभीप्सु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: इच्छार्थक कृदन्त (उ), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘by those desiring’

Speaker

Duḥśīla

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: brāhmaṇas remain composed even when striking/cursing; the aspirant bows, choosing reverence over retaliation, with a luminous path to divine realms implied.

Characters & Entities

• brāhmaṇas (vipras)
• divine worlds (divyāḥ lokāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse teaches reverence toward brāhmaṇas as a dharmic ideal, linking humility and respect to higher spiritual destinations (divine worlds).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is specified in this line; it provides a general dharma teaching within the tīrthamāhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the ‘prescription’ is ethical—pūjā/honor toward vipras.