Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

सोऽपि राजा ततस्तैस्तु भर्त्सितोऽतिरुषान्वितः । जिज्ञासार्थं ततस्तेषां चक्रे कर्म द्विजोत्तमाः

so'pi rājā tatastaistu bhartsito'tiruṣānvitaḥ | jijñāsārthaṃ tatasteṣāṃ cakre karma dvijottamāḥ

وہ بادشاہ بھی اُن کی ملامت سے سخت غضبناک ہو گیا۔ پھر اُن برتر دِوِجوں کو آزمانے کے لیے اس نے ایک تدبیر سے کام کیا۔

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (also)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
भर्त्सितःrebuked
भर्त्सितः:
Karta (Predicate/कर्तृ-विशेषण)
TypeVerb
Rootभर्त्स् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अति-रुषा-अन्वितःfilled with great anger
अति-रुषा-अन्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-पूर्वपद) + रुषा (प्रातिपदिक; ‘रुष्’ भाव) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; अन्वि/अनु-इ धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (रुषया अन्वितः) उपपदपूर्वक ‘अति-’
जिज्ञासा-अर्थम्for the purpose of finding out
जिज्ञासा-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootजिज्ञासा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जिज्ञासायाः अर्थम् = for the sake of inquiry)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
चक्रेdid/performed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
कर्मan act/rite
कर्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
द्विज-उत्तमाःthe best Brahmins
द्विज-उत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय-समास; ‘श्रेष्ठा द्विजाः’

Narrator (contextual; narration continues until Sūta is explicitly marked)

Scene: A king, face flushed with anger after being rebuked, whispers to attendants and plots a test against departing sages on the road.

K
King
D
Dvijottamas (excellent Brāhmaṇas)

FAQs

Anger and wounded pride lead rulers to unethical tests; dharma requires humility before the wise.

No site is praised in this verse; it advances the narrative that soon turns toward Camatkārapura-kṣetra.

None; it describes a narrative action (a test/plot) rather than a ritual.