Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67
Devanagari script
क्व गतासि विशालाक्षि विजनेऽस्मिन्विहाय माम् । नाहं गृहं गमिष्यामि मम दुःखाय निर्दयः
Transliteration
kva gatāsi viśālākṣi vijane'sminvihāya mām | nāhaṃ gṛhaṃ gamiṣyāmi mama duḥkhāya nirdayaḥ
Translation
“اے وسیع چشم والی! اس ویران جگہ میں مجھے چھوڑ کر تو کہاں چلی گئی؟ میں گھر نہیں جاؤں گا؛ بے رحم تقدیر نے اسے میرے لیے محض غم کا سبب بنا دیا ہے۔”
Word by Word
क्वwhere?
क्व:
Kriyāviśeṣaṇa (Interrogative: place)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय (interrogative adverb)
गताgone
गता:
Kriyā (Predicate complement)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त-क्त (Past active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘gone’ (addressed to female)
असिare
असि:
Kriyā (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
विशालाक्षिO wide-eyed one
विशालाक्षि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootविशाल + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘विशाले अक्षिणी यस्याः सा’
विजनेin a lonely place
विजने:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootविजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location qualifier)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विहायhaving left
विहाय:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootवि-हा (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), ‘having abandoned/left’
माम्me
माम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (2nd/कर्म)
नnot
न:
Nipāta (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formएकवचन, प्रथमा (1st/कर्ता)
गृहम्home
गृहम्:
Karma/Goal (Destination)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
गमिष्यामिI will go
गमिष्यामि:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट् (Simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
ममfor me / of me
मम:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (Genitive singular)
दुःखायfor (my) sorrow
दुःखाय:
Sampradāna/Prayojana (Purpose/result: for sorrow)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन (Dative singular)
निर्दयःcruel/merciless
निर्दयः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootनिर्दय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective of ‘aham’)
Speaker
Narrator (addressing his beloved; direct speech within the narrative)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The bereaved calls out to his beloved in an empty forest, arms extended, face turned upward, tears streaming; the emptiness answers with silence.
FAQs
Lamentation reveals the mind’s dependence; the dharmic cure is inner refuge rather than outer clinging.
Not identified in this single verse; it is part of a continuing tīrthamāhātmya storyline.
None.