Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

एतत्पुण्यं प्रशस्यं च पृथिवीदानमुत्तमम् । शृण्वतामपि राजेंद्र तद्देहाद्यघनाशनम्

Transliteration

etatpuṇyaṃ praśasyaṃ ca pṛthivīdānamuttamam | śṛṇvatāmapi rājeṃdra taddehādyaghanāśanam

Translation

یہ زمین کا عطیہ نہایت ثواب والا اور بہت سراہا گیا، سب سے اعلیٰ دان ہے؛ اے راجندر! اس کا ذکر محض سن لینے سے بھی جسم سے وابستہ ابتدائی گناہ مٹ جاتے ہیں۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• पुण्यम्: meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• प्रशस्यम्: praiseworthy
• प्रशस्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रशस्य (कृदन्त, प्र-√शंस् (धातु) यत्/ण्यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्; 'प्रशंसनीयम्'

• च: and
• च: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• पृथिवीदानम्: the gift of land
• पृथिवीदानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—पृथिव्याः दानम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• उत्तमम्: excellent/supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• शृण्वताम्: of those who listen
• शृण्वताम्: Adhikarana/Context (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु) शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; 'श्रृण्वत्' = listening; जनसमूहस्य सम्बन्धे

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle: even)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—राज्ञाम् इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• तत्: that/it
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• देहादि: body and the like
• देहादि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—देहः च आदि (समाहार-द्वन्द्वः: 'body etc.')

• अघनाशनम्: destroyer of sin
• अघनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अघ (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः—अघस्य नाशनम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Speaker

Unknown (didactic narrator within Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: rājendra / pṛthivīpati (king addressed)

Visual Art Cues

Scene: A royal listener (rājendra) sits respectfully as a sage extols the supreme merit of gifting land; the atmosphere suggests a dharma-sabhā with palm-leaf manuscripts and ritual vessels, implying that even hearing the praise purifies.

Characters & Entities

• Rājendra (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching elevates sacred listening: hearing praised dharma (like pṛthivīdāna) itself purifies and weakens sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it emphasizes the merit of the pṛthivīdāna teaching within the tīrtha-mahātmya genre.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights śravaṇa (listening) as a purifying act alongside the praised practice of pṛthivīdāna.