Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

सांप्रतं तत्फलं वच्मि तस्मिन्दृष्टे तु दानजम् । यत्फलं जायते नॄणां चक्रवर्तित्व संभवम्

Transliteration

sāṃprataṃ tatphalaṃ vacmi tasmindṛṣṭe tu dānajam | yatphalaṃ jāyate nṝṇāṃ cakravartitva saṃbhavam

Translation

اب میں اس (مقدس مقام/دیدار) کا پھل بیان کرتا ہوں: اسے دیکھ لینے کے بعد جو دان کیا جائے، اس سے جو پُنّیہ پیدا ہوتا ہے۔ اسی پُنّیہ سے لوگوں میں چکرورتی ہونے کی امکانیت پیدا ہوتی ہے۔

Word by Word

• सांप्रतम्: now
• सांप्रतम्: Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; काल-अर्थे (now)

• तत्-फलम्: that fruit/result
• तत्-फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य फलम्)

• वच्मि: I tell
• वच्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• तस्मिन्: in that (place/thing)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• दृष्टे: when (it is) seen / upon seeing
• दृष्टे: Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; लोके (locative absolute sense with तस्मिन्)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha-bodhaka (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• दानजम्: arising from donation
• दानजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दान (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (दानात् जातम् = born of giving)

• यत्-फलम्: which fruit/result
• यत्-फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative)

• जायते: arises/is born
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• नॄणाम्: of men/people
• नॄणाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• चक्रवर्तित्व-सम्भवम्: leading to/bringing about emperorship
• चक्रवर्तित्व-सम्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चक्रवर्तित्व (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चक्रवर्तित्वस्य सम्भवम् = leading to emperorship)

Speaker

Bhartṛyajña (deduced from immediate dialogue context in this adhyāya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddheśvara (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (Ānarta)

Visual Art Cues

Scene: The sage proclaims the phala of seeing the holy place and giving there: the rise of cakravartin status; the king listens with focused attention.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred vision (tīrtha-darśana) becomes complete when followed by dāna; such merit is praised as capable of elevating one to great worldly and dharmic stature.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse speaks of the fruit of beholding “that” tīrtha within Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; the specific site is implied by the surrounding adhyāya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

To give charity (dāna) after beholding the sacred place, as the dāna is said to generate extraordinary merit.