Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

भर्तृयज्ञ उवाच । सिद्धेश्वर इति ख्यातो महादेवो महीपते । तस्योत्पत्तिस्त्वया पूर्वं श्रुतात्र वदतो मम

bhartṛyajña uvāca | siddheśvara iti khyāto mahādevo mahīpate | tasyotpattistvayā pūrvaṃ śrutātra vadato mama

بھرتریَجْن نے کہا: اے زمین کے مالک! یہاں مہادیو ‘سدھیشور’ کے نام سے مشہور ہیں۔ اس کی پیدائش کی بات تم پہلے سن چکے ہو؛ پھر بھی میری بات سنو، میں اسے بیان کرتا ہوں۔

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña (a person)
भर्तृयज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhartṛyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
सिद्धेश्वरःSiddheśvara
सिद्धेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus/so-called
इति:
Sambandha-bodhaka (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न/वाक्य-समाप्ति (quotative particle)
ख्यातःis known/called
ख्यातः:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् देवः)
महीपतेO king
महीपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीः पाति)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
उत्पत्तिःorigin/birth
उत्पत्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पूर्वम्earlier
पूर्वम्:
Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; काल-अर्थे (adverb: 'previously')
श्रुताheard
श्रुता:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (उत्पत्तिः) श्रुता = 'was heard'
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देश-अर्थे (adverb: 'here')
वदतःof (you) speaking
वदतः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ममof me / for me
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Bhartṛyajña

Tirtha: Siddheśvara

Type: kshetra

Listener: Mahi-pati / King (contextually Ānarta in subsequent verse)

Scene: A sage (Bhartṛyajña) addresses a king, pointing toward a Śiva shrine named Siddheśvara, beginning the origin narrative; the atmosphere is didactic and sacred.

B
Bhartṛyajña
S
Siddheśvara
M
Mahādeva (Śiva)

FAQs

Śiva’s presence becomes localized and name-sanctified as a tīrtha (Siddheśvara), and hearing its origin-story is part of Purāṇic devotional culture.

Siddheśvara—Mahādeva known by this name in the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya milieu.

None explicitly; the implied practice is śravaṇa (devotional listening) to the tīrtha’s origin narrative.