Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

कर्मणामीशितारं च विष्णुं विद्धि महेश्वरि । तस्मिन्संत्यज्य सर्वाणि संसारान्मुच्यतेऽखिलात्

Transliteration

karmaṇāmīśitāraṃ ca viṣṇuṃ viddhi maheśvari | tasminsaṃtyajya sarvāṇi saṃsārānmucyate'khilāt

Translation

اے مہیشوری! جان لو کہ تمام اعمال کا حاکم و کارفرما وشنو ہے۔ جب سب کچھ اسی میں نچھاور کر دیا جائے—اپنے سب کام اسی کے سپرد کر دیے جائیں—تو جیو سارے سنسار کے بندھن سے کلی طور پر آزاد ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• कर्मणाम्: of actions
• कर्मणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Genitive plural)

• ईशितारम्: ruler, controller
• ईशितारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईशितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• विष्णुम्: Vishnu
• विष्णुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)

• विद्धि: know, understand
• विद्धि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• महेश्वरि: O Maheshvari
• महेश्वरि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (Vocative singular)

• तस्मिन्: in him
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Locative singular)

• संत्यज्य: having renounced
• संत्यज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having completely abandoned)

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (Accusative plural); (कर्मपदस्य) विशेषणम्

• संसारात्: from worldly existence
• संसारात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Ablative singular)

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपदम्

• अखिलात्: from the whole (of it), entirely
• अखिलात्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Ablative singular); ‘संसारात्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Unknown (Tīrthamāhātmya context; internal narrator not provided in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Maheśvarī

Visual Art Cues

Scene: A dialogue scene: a divine feminine addressed as Maheśvarī listens while a sage points to Viṣṇu enthroned as karmādhipati; pilgrims place their ritual offerings at His feet symbolically surrendering all acts.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Maheśvarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Freedom from saṃsāra comes by recognizing Viṣṇu as the Lord of karma and surrendering all actions to Him.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse occurs within a Tīrthamāhātmya setting, but the specific tīrtha name is not stated in the provided snippet.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a ritual act like snāna or dāna; the prescription is inner—karma-samarpaṇa (offering/renouncing actions into Viṣṇu).