Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6
Devanagari script
निर्गम्य पुनरेवाहं पद्मनालेन यावता । बहिरागां विस्मृतं तत्सर्वं सृष्ट्यर्थकारणम्
Transliteration
nirgamya punarevāhaṃ padmanālena yāvatā | bahirāgāṃ vismṛtaṃ tatsarvaṃ sṛṣṭyarthakāraṇam
Translation
پھر میں کنول کی ڈنڈی کے راستے دوبارہ باہر نکلا؛ اور جب باہر آیا تو وہ سب کچھ بھول گیا—جو تخلیق کا سبب اور وسیلہ تھا۔
Word by Word
निर्गम्यhaving come out
निर्गम्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-गम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — “having gone out”
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्तिवाचक) — indeclinable adverb
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण) — emphatic particle
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular pronoun
पद्मनालेनby the lotus-stalk
पद्मनालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + नाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (नाल), तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular; तत्पुरुष-समास (पद्मस्य नालः)
यावताas far as; to the extent
यावता:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootयावत् (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (पुं/नपुं) — Instrumental singular; परिमाणवाचक: “as far as/so much”
बहिःoutside
बहिः:
Gati/Desha (Direction/गति)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formअव्यय (दिशावाचक/स्थानवाचक) — indeclinable adverb
आगाम्I came
आगाम्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन — “I came”
विस्मृतम्forgotten
विस्मृतम्:
Kriya-visheshana (Predicate/विशेषण)
TypeVerb
Rootवि- स्मृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — “forgotten” (predicate adjective)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — demonstrative pronoun “that”
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — “all”
सृष्ट्यर्थकारणम्the cause for creation’s purpose
सृष्ट्यर्थकारणम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (कारण), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — nominative/accusative singular; तत्पुरुष-समास (सृष्ट्यर्थस्य कारणम्)
Speaker
Brahmā
Visual Art Cues
Scene: Brahmā emerges from the lotus-stalk back onto the lotus; his expression shifts from awe to puzzled forgetfulness, hands half-raised as if searching for the lost insight; Padmanābha remains serene.
Characters & Entities
B
BrahmāFAQs
Without divine grace and clarity, even great beings can lose the thread of purpose; remembrance is crucial for right action.
No tīrtha is named in this verse.
None.