Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

अनिंदिता शुभकला चक्षुरोगविवर्जिता । बाधिर्यहीना चपला कन्या मधुरभाषिणी

Transliteration

aniṃditā śubhakalā cakṣurogavivarjitā | bādhiryahīnā capalā kanyā madhurabhāṣiṇī

Translation

وہ بے عیب ہو، نیک و مبارک صفات کی حامل ہو، آنکھوں کی بیماری سے پاک؛ بہرے پن سے مبرا، چنچل مزاج کنیا اور شیریں گفتار ہو۔

Word by Word

• अनिन्दिता: not censured/blameless
• अनिन्दिता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (निषेध) + निन्दित (निन्द् धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थ; क्त-प्रत्ययान्त

• शुभ-कला: of auspicious qualities/arts
• शुभ-कला: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + कला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास

• चक्षु-रोग-विवर्जिता: free from eye-disease
• चक्षु-रोग-विवर्जिता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक) + रोग (प्रातिपदिक) + विवर्जित (वर्ज् धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुष-समास (चक्षुरोगैः विवर्जिता)

• बाधिर्य-हीना: without deafness
• बाधिर्य-हीना: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बाधिर्य (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (बाधिर्येण हीना = devoid of deafness)

• चपला: lively/quick
• चपला: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चपल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कन्या: maiden/girl
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मधुर-भाषिणी: sweet-speaking
• मधुर-भाषिणी: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मधुर (प्रातिपदिक) + भाषिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (मधुरं भाषते/भाषिणी)

Speaker

Narrative voice continuing Īśvara’s discourse (speaker implicit from surrounding verses)

Visual Art Cues

Scene: A domestic auspicious scene: a maiden with modest ornaments, calm gaze, and sweet speech, seated near a lamp and water-pot, symbolizing śaucam and auspiciousness; elders observe with approval.

Characters & Entities

• Kanyā (maiden)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It continues a dharma-style description of auspicious household formation through enumerated qualities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it lists qualities associated with an approved bride within the preceding marriage framework.