Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

उद्वोढा वेदविधिना स सच्छूद्रः प्रकीर्तितः । अक्लीवाऽव्यंगिनी शस्ता महारोगाद्यदूषिता

Transliteration

udvoḍhā vedavidhinā sa sacchūdraḥ prakīrtitaḥ | aklīvā'vyaṃginī śastā mahārogādyadūṣitā

Translation

ویدک طریقے کے مطابق جب (اس کی بیوی) باقاعدہ نکاح میں لائی جائے تو وہ ‘سچّ شودر’ مشہور ہوتا ہے۔ وہ پسندیدہ ہو—نہ نامرد، نہ معذور الاعضا، اور نہ بڑے امراض وغیرہ سے آلودہ۔

Word by Word

• उद्वोढा: married (taken in marriage)
• उद्वोढा: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्-वाह् (धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle)

• वेद-विधिना: by the Vedic procedure
• वेद-विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वेदोक्तः विधिः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सत्-शूद्रः: a true Śūdra
• सत्-शूद्रः: Pratijna/Predicate nominal (विधेय)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + शूद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास

• प्रकीर्तितः: is proclaimed
• प्रकीर्तितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव

• अक्लीवा: not impotent/sexually sound
• अक्लीवा: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (निषेध) + क्लीव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थ (negated adjective)

• अव्यङ्गिनी: without deformity
• अव्यङ्गिनी: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (निषेध) + व्यङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थ (without deformity)

• शस्ता: commendable
• शस्ता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शंस् (धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (praised/commended)

• महा-रोग-आदि-यत्-दूषिता: not tainted by major diseases and the like
• महा-रोग-आदि-यत्-दूषिता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + रोग (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + यत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दूषित (दूष् धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुष-समास (महान् रोगः आदिः येषां तैः/यैः न दूषिता)

Speaker

Narrative voice continuing Īśvara’s discourse (speaker implicit from verse opening context)

Skanda Dialogue

Listener: Skanda

Visual Art Cues

Scene: A formal Vedic wedding is depicted: agni, ladles, offerings, and the couple; Īśvara’s teaching emphasizes ‘vidhi’ and ‘doṣa-rahitatva’ with sages observing as witnesses.

Characters & Entities

• Sacchūdra
• Vedic procedure (vedavidhi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It continues defining ‘sacchūdra’ by emphasizing dharmic household order and socially approved marital qualifications.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Marriage ‘according to Vedic procedure’ is referenced as the defining ritual condition.