Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

विना स्नानं तु यत्कर्म पुण्यकार्यमयं शुभम् । क्रियते निष्फलं ब्रह्मंस्तत्प्रगृह्णंति राक्षसाः

Transliteration

vinā snānaṃ tu yatkarma puṇyakāryamayaṃ śubham | kriyate niṣphalaṃ brahmaṃstatpragṛhṇaṃti rākṣasāḥ

Translation

اے برہمن! غسل کے بغیر جو بھی نیکی اور ثواب کا مبارک عمل کیا جائے وہ بے پھل ہو جاتا ہے؛ اس کا ثواب راکشس چھین لیتے ہیں۔

Word by Word

• विना: without
• विना: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उपसर्गसदृशं निपातः (without)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object of ‘without’/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘विना’ योगे द्वितीया

• तु: but / indeed
• तु: Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (but/indeed)

• यत्: whatever
• यत्: Visheshana (Relative modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-विशेषणम् (whatever)

• कर्म: act/rite
• कर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुण्यकार्यमयम्: consisting of meritorious deeds
• पुण्यकार्यमयम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘पुण्य-कार्य’ (कर्मधारय/तत्पुरुष) + ‘मय’ = तन्मयम् (consisting of meritorious acts)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्रियते: is performed
• क्रियते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (is done)

• निष्फलम्: fruitless
• निष्फलम्: Visheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नञ्/निः-तत्पुरुषः = फलरहितम् (fruitless)

• ब्रह्मन्: O Brahman (sage)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; ऋषि/ब्राह्मण-सम्बोधनः

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘that’ (referring to the act)

• प्रगृह्णन्ति: seize / take away
• प्रगृह्णन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + ग्रह् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• राक्षसाः: demons
• राक्षसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa (addressed as ‘brahman’)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim about to offer worship is halted by the reminder of snāna; shadowy rākṣasas hover to snatch away unprotected merit, while the tīrtha waters gleam as the safeguard.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa (addressed listener)
• Rākṣasas
• Snāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity is treated as a necessary foundation for dharmic action; without it, merit does not properly accrue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha; the verse emphasizes the general dharma-rule of bathing as prerequisite to auspicious rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

Do not perform meritorious/auspicious rites without first performing snāna (ritual bathing).