Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

दुःखितोऽहं वराकोऽहं दीनोऽहं शक्तिवर्जितः । त्रातुमर्हसि मां देव प्रपन्नं शरणं विभो

Transliteration

duḥkhito'haṃ varāko'haṃ dīno'haṃ śaktivarjitaḥ | trātumarhasi māṃ deva prapannaṃ śaraṇaṃ vibho

Translation

میں دکھی ہوں، میں بدحال ہوں، میں بے بس اور قوت سے خالی ہوں۔ اے خدا، اے ہمہ گیر رب! میں جو تیری پناہ میں آیا اور سرِ تسلیم خم کیا، مجھے بچا لے۔

Word by Word

• दुःखितः: sorrowful, afflicted
• दुःखितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + इत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त (क्त/इत) ‘afflicted’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• वराकः: wretched, poor
• वराकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वराक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• दीनः: helpless, miserable
• दीनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• शक्तिवर्जितः: devoid of strength
• शक्तिवर्जितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शक्त्या वर्जितः/शक्तिवर्जितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्त (क्त)

• त्रातुम्: to save
• त्रातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• अर्हसि: you are able/ought
• अर्हसि: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन, एकवचन

• प्रपन्नम्: surrendered
• प्रपन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र + पद् (धातु) → प्रपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कृदन्त (क्त) ‘surrendered’; ‘माम्’ इति कर्मणः विशेषण

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे/आश्रयार्थे

• विभो: O all-pervading Lord
• विभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Andhaka

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A weary pilgrim, dust-covered and trembling, kneels with folded hands before a liṅga or Śiva’s icon; the shrine lamp glows while attendants and bells frame the moment of surrender.

Characters & Entities

• Andhaka
• Śiva (addressed as Deva, Vibhu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True refuge is taken when pride ends; surrender (prapatti) draws the Lord’s protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the tīrtha context lies at the chapter level rather than in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the devotional act is surrender and prayer.