Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

शेषाः स्वकर्मणः प्राप्त्या सेवंते च यथोचितम् । स्वर्ग वा नरकं वापि सेवन्ते ते नराधिप

Transliteration

śeṣāḥ svakarmaṇaḥ prāptyā sevaṃte ca yathocitam | svarga vā narakaṃ vāpi sevante te narādhipa

Translation

اور باقی لوگ اپنے ہی اعمال کے حاصل کردہ پھل کے مطابق جیسا مناسب ہو ویسا بھگتتے ہیں—خواہ سُوَرگ ہو یا نرک، اے انسانوں کے حاکم!

Word by Word

• शेषाः: the rest/others
• शेषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• स्वकर्मणः: of their own action
• स्वकर्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वस्य कर्म)

• प्राप्त्या: by attainment/according to what is obtained
• प्राप्त्या: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्राप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• सेवन्ते: they experience/undergo
• सेवन्ते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• यथा: as
• यथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारार्थक (as)

• उचितम्: properly/appropriately
• उचितम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उचित (प्रातिपदिक; √वच् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as is proper)

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• नरकम्: hell
• नरकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• सेवन्ते: they experience
• सेवन्ते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नराधिप: O lord of men (king)
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

Speaker

Bhīṣma

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Bhīṣma states the principle: others reap their own deeds and accordingly experience heaven or hell.

Characters & Entities

• Karma
• Svarga
• Naraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Apart from special tīrtha-graces, beings generally meet the results of their own karma—heaven or hell according to deeds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse states the general karmic rule within a tīrtha-māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it provides a doctrinal frame of karmic recompense.