Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

पापं कृत्वा प्रकुर्वंति प्रायश्चित्तं यथोदितम् । हेम यच्छंति वा भूप न तेषां नरको भवेत्

Transliteration

pāpaṃ kṛtvā prakurvaṃti prāyaścittaṃ yathoditam | hema yacchaṃti vā bhūpa na teṣāṃ narako bhavet

Translation

اے بادشاہ! جو لوگ گناہ کر کے شاستروں کے بتائے ہوئے طریقے کے مطابق کفّارہ (پرایَشچِت) ادا کرتے ہیں، یا سونا دان کرتے ہیں—اُن کے لیے نرک نہیں ہوتا۔

Word by Word

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया

• प्रकुर्वन्ति: they perform
• प्रकुर्वन्ति: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• प्रायश्चित्तम्: expiation
• प्रायश्चित्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राय + चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रायस्य चित्तम्/प्रायश्चित्तम्)

• यथा: as
• यथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानार्थक (as/according as)

• उदितम्: prescribed/said
• उदितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उदित (प्रातिपदिक; √वद्/√उद् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रायश्चित्तम् इति विशेषणम्

• हेम: gold
• हेम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हेम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यच्छन्ति: they give
• यच्छन्ति: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; अर्थे—ददति (to give)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• भूप: O king
• भूप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• नरकः: hell
• नरकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: would be/occur
• भवेत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Bhīṣma

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Bhīṣma explains that those who commit sin but perform prescribed expiation, or give gold in charity, do not fall into hell.

Characters & Entities

• Prāyaścitta
• Dāna (hema-dāna)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma emphasizes moral repair: sincere expiation and charitable giving can neutralize sin’s afterlife consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named in this verse; it continues the tīrtha-centered discourse by highlighting dharmic remedies connected to pilgrimage culture.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing prāyaścitta as prescribed and/or giving hema-dāna (donation of gold).