Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

आनर्त उवाच । सांप्रतं वद मे ब्रह्मञ्छ्राद्धकल्पं पित्रीप्सितम् । येन मे तुष्टिमायांति पितरः श्राद्धतर्पिताः

Transliteration

ānarta uvāca | sāṃprataṃ vada me brahmañchrāddhakalpaṃ pitrīpsitam | yena me tuṣṭimāyāṃti pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ

Translation

آنرت نے کہا: اے برہمن! اب مجھے پِتروں کو پسند آنے والا شِرادھ کا طریقہ بتائیے، جس سے شِرادھ کے ترپن سے سیراب ہو کر میرے آباء و اجداد کو اطمینان حاصل ہو۔

Word by Word

• आनर्तः: Ānarta (the king)
• आनर्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आनर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• साम्प्रतम्: now/at present
• साम्प्रतम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• वद: tell/speak
• वद: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative) एकवचन (enclitic)

• ब्रह्मन्: O Brahmin / O sage
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• श्राद्धकल्पम्: the śrāddha procedure
• श्राद्धकल्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध-कल्प (प्रातिपदिक; श्राद्ध + कल्प)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्राद्धस्य कल्पः)

• पित्रीप्सितम्: desired by the ancestors
• पित्रीप्सितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पितृ-ईप्सित (प्रातिपदिक; पितृ + ईप्सित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘ईप्सित’ (PPP of √आप्/ईप्स् ‘to desire’), षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणाम् ईप्सितम्)

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• मे: my
• मे: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive) एकवचन (enclitic)

• तुष्टिम्: satisfaction
• तुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• आयान्ति: come/attain
• आयान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• श्राद्धतर्पिताः: satiated by śrāddha offerings
• श्राद्धतर्पिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्राद्ध-तर्पित (प्रातिपदिक; श्राद्ध + तर्पित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘तर्पित’ (PPP of √तृप् ‘to satisfy’), षष्ठी-तत्पुरुषः (श्राद्धेन तर्पिताः)

Speaker

Ānarta (king of Ānarta)

Visual Art Cues

Scene: The king, hands folded, earnestly asks the sage for the śrāddha-kalpa that the Pitṛs desire, seeking their satisfaction through offerings.

Characters & Entities

• Ānarta
• Pitṛ
• Bhartṛyajña (implied addressee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śrāddha is framed as an act of gratitude and dharma that brings satisfaction to one’s ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request for the correct śrāddha-kalpa specifically aligned with what the Pitṛs desire.