Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 94

Devanagari script

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

Transliteration

tāṃbūlaṃ brāhmaṇendrāya yo dattvā prākprabhakṣayet | surūpo bhāgyavāndakṣo bhavejjanmanijanmani

Translation

جو پہلے کسی برہمنِ برتر کو تامبول دان دے، پھر خود اسے تناول کرے، وہ جنم جنم خوب صورت، خوش نصیب اور باکفایت ہوتا ہے۔

Word by Word

• ताम्बूलम्: betel
• ताम्बूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ताम्बूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• ब्राह्मणेन्द्राय: to the chief of Brahmins
• ब्राह्मणेन्द्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (ब्राह्मणानाम् इन्द्रः); पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दा (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वक्रिया

• प्राक्: beforehand
• प्राक्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्राक् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb: beforehand)

• प्रभक्षयेत्: should eat
• प्रभक्षयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + भक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सुरूपः: handsome
• सुरूपः: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (सुन्दरं रूपं यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भाग्यवान्: fortunate
• भाग्यवान्: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाग्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त

• दक्षः: skilled, capable
• दक्षः: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• जन्मनि: in (each) birth
• जन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• जन्मनि: in birth (again)
• जन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति

Speaker

Nārada (within Nārada–king dialogue; listener implied as the king)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (राजन् addressed)

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers a betel-leaf preparation to an eminent brāhmaṇa first; afterward he partakes, shown with a radiant, auspicious countenance—symbolizing beauty and fortune across births.

Characters & Entities

• Nārada
• Brāhmaṇa (श्रेष्ठ/श्रेष्ठतम implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right order matters in dharma: charity and honoring the worthy (Brāhmaṇas) before personal enjoyment yields enduring merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya narrative in Nāgara-khaṇḍa (Tīrthamāhātmya).

What ritualistic prescription is mentioned?

Give tāmbūla to an eminent Brāhmaṇa first; only then should one partake of it.