Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7
Devanagari script
त्रैलोक्ये सकले पूजां भजमानः सदैव हि । कस्यचित्त्वथ कालस्य गौतमस्य मुनेः प्रिया
Transliteration
trailokye sakale pūjāṃ bhajamānaḥ sadaiva hi | kasyacittvatha kālasya gautamasya muneḥ priyā
Translation
تینوں لوکوں میں وہ ہمیشہ ہی پوجا پاتا رہا۔ پھر کسی وقت گوتَم مُنی کی محبوبہ اہلیہ—
Word by Word
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) = त्रि + लोक (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
सकलेentire, whole
सकले:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (qualifier) of त्रैलोक्ये
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)
भजमानःworshipping, engaging in
भजमानः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootभज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृवाचक
सदैवalways
सदैव:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय) + एव (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
हिindeed, for
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु-सूचक
कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite) qualifying कालस्य
तुbut, then
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अनुक्रम-सूचक
अथthen, now
अथ:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formनिपात (particle), आरम्भ/अनुक्रम-सूचक
कालस्यof a time/period
कालस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
गौतमस्यof Gautama
गौतमस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
मुनेःof the sage
मुनेः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
प्रियाbeloved (wife)
प्रिया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता/विषय (subject)
Speaker
Viśvāmitra
Skanda Dialogue
Listener: Rājan (King)
Visual Art Cues
Scene: A cosmic tableau of ‘three worlds’ offering worship, dissolving into a serene forest hermitage where Gautama’s beloved wife is about to be introduced.
Characters & Entities
V
ViśvāmitraG
GautamaT
TrailokyaFAQs
Honor and worship do not prevent moral testing; Purāṇas often pivot from glory to trial to teach vigilance in dharma.
Not specified in this line; it transitions into the Gautama–Ahilyā narrative.
None.